Uzun müddət passiv canlılar kimi qəbul edilən bitkilərin əslində mürəkkəb siqnal mexanizmlərinə malik olduğu müasir biologiya tərəfindən sübut edilib. Elmi tədqiqatlar göstərir ki, bitkilər təhlükə ilə üzləşdikdə ətrafdakı digər bitkiləri xəbərdar edə bilir.
Azadfikir.az xəbər verir ki, bu proses əsasən kimyəvi maddələr və torpaqaltı əlaqələr vasitəsilə baş verir və ekosistemlərin qorunmasında mühüm rol oynayır.
Bitkilər yarpaq yeyən həşəratlar tərəfindən zədələndikdə havaya uçucu kimyəvi birləşmələr buraxır. Bu maddələr yaxınlıqdakı bitkilər tərəfindən qəbul edilir və onları mümkün təhlükəyə qarşı hazırlayır. Nəticədə xəbərdarlıq alan bitkilər zəhərli maddələrin istehsalını artırır və ya yarpaq quruluşunu dəyişərək həşəratlar üçün daha az cəlbedici hala gəlir.
Bu ünsiyyət yalnız hava vasitəsilə baş vermir. Torpağın altında bitki kökləri göbələk şəbəkələri ilə birləşir və elmdə “yeraltı internet” kimi tanınan sistem formalaşdırır. Bu şəbəkə vasitəsilə bitkilər qida maddələri, su və kimyəvi siqnallar ötürə bilir. Beləliklə, bir bitkinin yaşadığı stress digər bitkilərə də ötürülür.
Araşdırmalar göstərir ki, bu cür qarşılıqlı əlaqələr bitkilərin tək-tək deyil, icma halında yaşadığını sübut edir. Meşələrdə ağaclar arasında müşahidə edilən bu koordinasiya xüsusilə güclüdür və gənc bitkilərin yaşamasına kömək edir. Bu fakt bitkilərin sadə orqanizmlər deyil, kollektiv davranış sərgiləyən canlı sistemlər olduğunu ortaya qoyur.
Bitkilərin təhlükə zamanı bir-birini xəbərdar etməsi təbiətin səssiz, lakin son dərəcə təsirli müdafiə mexanizmlərindən biridir. Bu bilik ekoloji tarazlığın qorunması və kənd təsərrüfatında daha ağıllı yanaşmaların formalaşması üçün mühüm elmi əsas yaradır.
