Dünyanın müxtəlif ölkələrində qüvvədə olan bəzi qanunlar konkret tarixi hadisələrdən və sosial ehtiyaclardan doğsa da, zamanla aktuallığını itirdiyi üçün qəribə xarakter almışdır. Hüquq elmi bu cür normaları normativ irs kimi dəyərləndirir və onların cəmiyyətin keçmiş davranış modellərini əks etdirdiyini bildirir.
Azadfikir.az xəbər verir ki, bu qanunların bir qismi hələ də rəsmi olaraq ləğv edilmədiyinə görə hüquqi baxımdan mövcud sayılır.
Böyük Britaniyada Parlament binasında ölməyin qanunsuz sayılması ilə bağlı norma hüquq tarixində ən çox müzakirə olunan nümunələrdən biridir. Bu qanun parlamentin kral mülkiyyəti statusu ilə əlaqədar formalaşmış və burada baş verən ölüm hallarının xüsusi dövlət proseduruna tabe edilməsi məqsədi daşımışdır. Müasir dövrdə tətbiq olunmasa da, hüquqi texnika baxımından qüvvədə qalması normativ arxaizmin klassik nümunəsi hesab olunur.
ABŞ-da bəzi ştatlarda qüvvədə olan qəribə qanunlar sosial nəzarət mexanizmləri ilə bağlıdır. Məsələn, Alabamada kilsədə saxta bığ taxmağın qadağan edilməsi XIX əsrdə ictimai asayişi pozan şəxslərin tanınmasının qarşısını almaq məqsədi ilə qəbul edilmişdir. Hüquq sosiologiyası bu cür qanunları dövrün təhlükəsizlik ehtiyaclarının məhsulu kimi izah edir.
Avropada real nümunələrdən biri İsveçrədə mövcud olan təkcə bir dənə dəniz donuzu saxlamağın qadağan edilməsi qanunudur. Elmi-etoloji tədqiqatlara əsaslanan bu norma heyvanların sosial varlıq olması faktını hüquqi müstəviyə gətirmişdir. Bu qanun qəribə görünsə də, davranış elmləri ilə hüququn kəsişməsində formalaşmış rasional əsaslara malikdir.
Avstraliyada isə təhlükəsizlik məqsədli, lakin qeyri-adi səslənən qanunlara rast gəlinir. Elektrik lampası dəyişərkən geyim qaydalarına əməl etmə tələbi əvvəlki dövrlərdə elektrik xəsarətlərinin qarşısını almaq üçün tətbiq olunmuşdur. Zamanla texnologiya inkişaf etsə də, norma hüquqi sistemdə formal olaraq qalmaqdadır.
Asiya ölkələrində mədəni faktorlar ön plandadır. Sinqapurda tətbiq olunan ictimai yerlərdə saqqız çeynəməyin qadağan edilməsi şəhər gigiyenasının qorunması məqsədi ilə qəbul edilmiş və urbanistika elmi tərəfindən effektiv davranış tənzimləmə modeli kimi qiymətləndirilmişdir. Bu qanun sərt görünsə də, praktik nəticələri baxımından uğurlu hesab olunur.
Dünyada mövcud olan ən qəribə qanunlar hüquqi absurddan daha çox, tarixi şəraitin, elmi biliklərin və sosial davranış ehtiyaclarının məhsuludur. Bu nümunələr hüququn canlı və dəyişən sistem olduğunu, lakin yenilənmədikdə zamanla qəribə təsir bağışlaya bildiyini açıq şəkildə göstərir.
