CRISPR və gen terapiyası: fərdi müalicələrdə yeni dövr

Gen terapiyası artıq xəstəliklərin fərdi yanaşma ilə müalicəsi üçün real imkanlar yaradır. Son illərdə CRISPR-Cas9 kimi gen redaktə texnologiyaları irsi xəstəliklərin müalicəsində inqilabi potensial nümayiş etdirir. 

Azadfikir.az xəbər verir ki, bu sahə həm tibbdə, həm də biotexnologiyada yeni perspektivlər açır.

Məsələn, sickle cell anemiyası (orqanizmdə qırmızı qan hüceyrələrinin deformasiyası) xəstəliyində CRISPR vasitəsilə xəstənin öz hüceyrələri genetik olaraq düzəldilir və yenidən bədənə daxil edilir. Bu yanaşma ənənəvi transplantasiya və dərman müalicələrindən fərqli olaraq tam müalicə potensialı daşıyır.

Bundan başqa, gen terapiyası onkoloji xəstəliklərdə immun hüceyrələrin xüsusi genlərlə dəyişdirilməsi ilə xərçəng hüceyrələrini hədəf almağa imkan verir. Misal üçün, CAR-T hüceyrə terapiyası artıq bəzi qan xərçəngləri üçün effektiv nəticələr göstərir.

Maraqlıdır ki, CRISPR texnologiyası yalnız genetik xəstəliklər üçün deyil, həm də infeksion xəstəliklərin və nadir xəstəliklərin tədqiqi və müalicəsi üçün laboratoriyalarda geniş istifadə olunur. Gen redaktəsi ilə yaradılan modellər yeni dərmanların inkişafını sürətləndirir.

Fərdi gen terapiyası və CRISPR texnologiyası yalnız elmi maraq deyil, həm də xəstələr üçün fərdi və hədəflənmiş müalicə üsulları təqdim edən perspektivli sahəyə çevrilib. Alimlər bildirirlər ki, yaxın gələcəkdə gen redaktəsi ilə müalicələr gündəlik tibbi praktikada daha geniş tətbiq olunacaq.