Tarixdə bəzi günlər var ki, fərqli dövrlərdə baş vermiş mühüm hadisələrlə yadda qalır və 17 yanvar da bu baxımdan diqqətçəkən tarixlərdən biridir. Bu gün dünya siyasətində, elm və texnologiyada, eləcə də mədəni həyatda iz qoymuş bir sıra hadisələrlə xatırlanır.
Azadfikir.az xəbər verir ki, 17 yanvar müxtəlif əsrlərdə qlobal proseslərə təsir edən dönüş nöqtələrinə şahidlik edib.
1706-cı ildə amerikalı dövlət xadimi və alim Benjamin Franklin Filadelfiyada dünyaya gəlmişdir. O, sonradan ABŞ-ın müstəqillik hərəkatında mühüm rol oynamış, eyni zamanda elektrik enerjisi ilə bağlı elmi araşdırmaları ilə tarixə düşmüşdür. Franklinin ildırım çubuğu ilə bağlı təcrübələri müasir fizikanın inkişafına ciddi töhfə verən real elmi nailiyyətlərdən hesab olunur.
1917-ci il 17 yanvar tarixində ABŞ Danimarkadan Virgin adalarını satın almaq barədə rəsmi qərar qəbul etmişdir. Bu razılaşma 25 milyon dollar qarşılığında həyata keçirilmiş və ABŞ-ın Karib hövzəsində strateji mövqeyini gücləndirmişdir. Bu hadisə sonradan ABŞ-ın regional hərbi və iqtisadi təsirinin artmasına real zəmin yaratmışdır.
1945-ci ildə İkinci Dünya müharibəsi zamanı Varşava şəhəri nasist Almaniyasının işğalından azad edilmişdir. Sovet ordusunun həyata keçirdiyi əməliyyat nəticəsində Polşanın paytaxtı yenidən nəzarətə götürülmüş və bu hadisə Şərqi Avropada müharibənin taleyini dəyişən əsas mərhələlərdən biri kimi tarixə düşmüşdür.
1961-ci il 17 yanvar tarixində ABŞ prezidenti Dwight D. Eisenhower vəzifədən getməzdən əvvəl məşhur vida nitqini səsləndirmişdir. Həmin çıxışda o, “hərbi-sənaye kompleksi” anlayışını ilk dəfə rəsmi şəkildə ictimaiyyətə təqdim etmiş və bu strukturun demokratiya üçün potensial təhlükə yarada biləcəyini bildirmişdir. Bu nitq bu gün də siyasi elmdə tez-tez istinad edilən tarixi mənbələrdən biridir.
1995-ci ildə Yaponiyanın Kobe şəhərində güclü zəlzələ baş vermiş, nəticədə 6 mindən çox insan həyatını itirmişdir. Böyük Hanshin zəlzələsi kimi tanınan bu fəlakət ölkənin fövqəladə hallar və şəhər planlaşdırması siyasətinə ciddi təsir göstərmiş, sonrakı illərdə seysmik təhlükəsizlik standartlarının sərtləşdirilməsinə səbəb olmuşdur.
Bu faktlar göstərir ki, 17 yanvar təkcə təqvim günü deyil, dünya tarixində elm, siyasət, müharibə və təbii fəlakətlər kontekstində iz buraxmış mühüm hadisələrin cəmləşdiyi tarixdir. Bu gün baş verənlər müxtəlif dövrlərdə insanlıq tarixinin istiqamətini dəyişən real proseslərin bir parçası olaraq yadda qalıb.
