Vergilərin mahiyyəti və əhəmiyyəti

Azadfikir.az xəbər verir ki, vergi iqtisadiyyatın əsas sütunlarından biridir və dövlətin maliyyə resurslarının formalaşmasında həlledici rol oynayır. Vergilər həm dövlətin büdcəsini doldurur, həm də sosial-iqtisadi siyasətin həyata keçirilməsinə xidmət edir. Onlar iqtisadiyyatda resursların paylanmasını tənzimləyir, fərdi və korporativ fəaliyyətləri stimullaşdırır və ya məhdudlaşdırır.

Elmi baxımdan, vergi sistemi üç əsas funksiyanı yerinə yetirir: maliyyə, tənzimləyici və sosial. Maliyyə funksiyası dövlətin xərclərini qarşılamaq üçün əsas vəzifə daşıyır; tənzimləyici funksiyası iqtisadi prosesləri yönləndirmək, müəyyən sahələri stimullaşdırmaq və ya məhdudlaşdırmaq məqsədi güdür; sosial funksiyası isə bərabərsizliyi azaltmaq, sosial müdafiəni təmin etmək və cəmiyyətin rifahını artırmaqla bağlıdır.

Azərbaycanın vergi sistemi birbaşa və dolayı vergilərdən ibarətdir. Birbaşa vergilər gəlir, mənfəət və əmlak üzərinə tətbiq olunur, dolayı vergilər isə istehlak və ticarət vasitəsilə toplanır. Vergi qanunvericiliyi müəssisələrə və fərdi şəxslərə vergilərin miqdarını, ödəniş qaydasını və məsuliyyətləri aydın şəkildə müəyyən edir.

Vergi öhdəliklərinin yerinə yetirilməsi dövlət vətəndaşları arasında ədalətin təmin olunmasına xidmət edir. Vergi ödəyiciləri qanunvericilik çərçivəsində həm hüquq, həm də öhdəliklərlə təchiz olunurlar. Müasir iqtisadiyyatlarda vergi siyasəti həm də biznesin investisiya qərarlarına təsir edir, çünki vergilərin yüksək və ya aşağı səviyyəsi müəssisələrin fəaliyyət strategiyasını dəyişə bilər.

Vergi yalnız büdcənin doldurulması vasitəsi deyil, həm də iqtisadi və sosial siyasətin həyata keçirilməsində əvəzsiz bir alətdir. Dövlətin vergi sistemi şəffaf, ədalətli və proqnozlaşdırıla bilən olarsa, bu həm biznes mühitini, həm də cəmiyyətin rifahını gücləndirir.