Azadfikir.az xəbər verir ki, istehlakçı hüquqları gündəlik həyatımızın ayrılmaz hissəsi olmaqla, insanların mallardan və xidmətlərdən istifadə zamanı təhlükəsizliyini və qanuni müdafiəsini təmin edən əsas hüquqi mexanizmlərdən biridir. Azərbaycan Respublikasının “İstehlakçıların hüquqlarının qorunması haqqında” Qanunu bu sahədə hüquqi çərçivəni müəyyən edir və istehlakçı ilə satıcı, xidmət göstərən və ya məhsul istehsal edən şəxs arasında münasibətləri tənzimləyir. Qanun məhsul və xidmətlərin keyfiyyətinə, təhlükəsizliyinə, düzgün təqdimatına, eləcə də istehlakçının məlumatlandırılmasına diqqət yetirir.
İstehlakçı hüquqları geniş spektri əhatə edir. Bunlar arasında məhsul və xidmətin keyfiyyətinə, onun təhlükəsizliyinə və standartlara uyğunluğuna malik olmaq, etiket və istifadəyə dair məlumatları tam və dəqiq almaq, zəmanət və qaytarma imkanlarından istifadə etmək və hüquqlar pozulduqda müvafiq dövlət orqanlarına və məhkəmələrə müraciət etmək daxildir. Məsələn, satın alınmış məhsulda qüsur aşkarlandıqda və ya göstərilən xidmət qanunvericiliyə uyğun olmadıqda istehlakçı məhsulun dəyişdirilməsi, pulun qaytarılması və ya zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb edə bilər.
Satıcı və ya xidmət göstərən tərəf isə istehlakçının hüquqlarına hörmət etməli, məhsul və xidmətləri qanunvericiliyə uyğun təqdim etməli və hər hansı zərərin yaranması halında məsuliyyət daşımalıdır. Hüquqi baxımdan, istehlakçı müqavilə və qəbz kimi sənədləri saxlamalı, saxta və ya keyfiyyətsiz məhsullar barədə məlumatlı olmalı və hüquqlarını qorumaq üçün müvafiq orqanlara müraciət etməyə hazır olmalıdır.
Hüquqi maarifləndirmə baxımından bu mövzu vacibdir, çünki istehlakçılar öz hüquqlarını bilməli və qanunsuz hallar zamanı müdafiə mexanizmlərindən istifadə etməyi bacarmalıdır. Eyni zamanda, istehlakçı hüquqlarının qorunması bazarda şəffaflıq yaradır, qanunçuluğu möhkəmləndirir və iqtisadi sabitliyə töhfə verir. Bu sahədə məlumatlılıq yalnız fərdin maddi maraqlarını qorumaqla kifayətlənmir, həm də cəmiyyətin hər bir üzvü üçün hüquqi və sosial təhlükəsizliyi təmin edir, saxtakarlıq, sui-istifadə və hüquq pozuntularının qarşısını alır.
Vətəndaşlara tövsiyə olunur ki, hər alış-verişdə diqqətli olsunlar, müqavilələri və qəbzləri saxlasınlar, məhsulun və xidmətin qanuni tələblərə cavab verdiyinə əmin olsunlar, şübhəli hallarda müvafiq dövlət orqanlarına müraciət etsinlər və hüquqlarının müdafiəsi üçün mövcud bütün hüquqi mexanizmlərdən istifadə etsinlər. Bu yanaşma həm fərdi, həm də kollektiv hüquqi mədəniyyətin formalaşmasına xidmət edir.
