Azərbaycan ədəbiyyatında realizm və romantizm təsirləri

Azadfikir.az xəbər verir ki, Azərbaycan ədəbiyyatı zəngin və çoxşaxəlidir, burada realizm və romantizm kimi ədəbi istiqamətlərin təsiri mühüm rol oynayıb. XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində yaranan realist ədəbi cərəyan xalqın gündəlik həyatını, sosial münasibətlərini və milli problemlərini obyektiv şəkildə əks etdirməyə çalışırdı. Realizm, əslində, oxucuya həyatı olduğu kimi göstərməyi, insan xarakterini və cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrini dəqiqliklə təsvir etməyi məqsəd qoyurdu. Bu dövrdə M.F.Axundzadə, Cəfər Cabbarlı və Hüseyn Cavid kimi yazıçılar və dramaturqlar realizmin ən mühüm nümayəndələri hesab olunurdu. Onların əsərlərində cəmiyyətin problemləri, ailə-məişət münasibətləri, qadın haqları və təhsil kimi mövzular işıqlandırılırdı.

Romantizm isə Azərbaycan ədəbiyyatında daha çox XIX əsrin əvvəllərindən başlayaraq poetik və emosional üslubda özünü göstərmişdir. Romantizm sənətkarları insan ruhunun, duyğularının və milli ideallarının təcəssümü ilə maraqlanırdılar. Hüseyn Cavidin poetik və dram əsərləri, Cəlil Məmmədquluzadənin bəzi felyetonları romantik idealları və milli şüuru ifadə edirdi. Romantizm realizmdən fərqli olaraq idealizmi, qəlbin daxili aləmini və fərdi duyğuları ön plana çəkir, cəmiyyət problemlərini isə daha çox simvolik və metaforik şəkildə təsvir edirdi.

Azərbaycan ədəbiyyatında realizm və romantizm arasında balansın yaradılması milli ədəbiyyatın inkişafına və oxucuda həm real həyatla bağlı düşüncə, həm də estetik zövq formalaşdırmağa imkan verirdi. M.F.Axundzadənin satirik komediyaları realist üslubu, Hüseyn Cavidin “İblis” və “İntibah” dramları isə romantik ideyaları özündə birləşdirir. Beləliklə, hər iki ədəbi cərəyan Azərbaycan ədəbiyyatında milli şəxsiyyət, mənəvi dəyərlər və cəmiyyət problemlərinin dərin təhlilinə xidmət etmişdir.

Azərbaycan ədəbiyyatında realizm və romantizm təsirləri bu gün də aktualdır və müasir yazıçılar həm realist təsvirlərin, həm də poetik-estetik duyğuların sintezini yaradırlar.