Qloballaşma müasir dövrdə iqtisadi, mədəni və informasiya axınlarının sürətlənməsi ilə cəmiyyətlərin strukturunu köklü şəkildə dəyişdirən əsas proseslərdən biri kimi çıxış edir. Bu proses milli kimliklərin formalaşdığı ənənəvi sosial çərçivələri zəiflədir və yeni identifikasiya modelləri yaradır. Belə bir şəraitdə milli kimliyin qorunması təsadüfi deyil, konkret sosial mexanizmlərin fəaliyyəti nəticəsində mümkün olur.
Azadfikir.az xəbər verir ki, qloballaşma ilə milli dəyərlər arasında balansın qorunması müasir cəmiyyətlərin əsas çağırışlarından biridir.
Milli kimliyin qorunmasında təhsil sistemi əsas sosial mexanizmlərdən biri hesab olunur. Təhsil vasitəsilə tarixi yaddaş, dil, mədəni irs və kollektiv dəyərlər yeni nəsillərə ötürülür. Qloballaşmanın təsiri ilə xarici mədəni modellərin dominantlaşması şəraitində milli məzmunun sistemli və elmi əsaslarla təqdim edilməsi kimliyin davamlılığını təmin edən mühüm amilə çevrilir.
Dil də milli kimliyin qorunmasında fundamental rol oynayır. Qlobal kommunikasiya mühitində beynəlxalq dillərin üstün mövqeyi yerli dillərin istifadəsini məhdudlaşdıra bilər. Bu baxımdan dilin gündəlik ünsiyyətdə, elmi və mədəni istehsalda aktiv istifadəsi milli identikliyin sosial dayaqlarını möhkəmləndirir. Dilin yalnız rəsmi statusla deyil, real funksional mühitdə yaşadılması həlledici əhəmiyyət daşıyır.
Media və mədəniyyət sahəsi də milli kimliyin qorunmasında təsirli mexanizm kimi çıxış edir. Qlobal media məhsullarının intensiv dövriyyəsi fonunda yerli mədəni istehsalın zəifləməsi milli identiklik üçün risk yaradır. Milli kino, ədəbiyyat, musiqi və rəqəmsal məzmun istehsalı cəmiyyətin özünüifadə imkanlarını genişləndirir və qlobal məkanda fərqliliyini qorumasına şərait yaradır.
Sosial institutlar və kollektiv rituallar milli kimliyin sosial yaddaşda möhkəmlənməsinə xidmət edir. Bayramlar, anım günləri və ictimai mərasimlər fərdlərin kollektiv kimliklə emosional bağlarını gücləndirir. Qloballaşma şəraitində bu ritualların formal xarakter daşımaması, real ictimai iştirakla müşayiət olunması kimliyin canlı qalmasını təmin edir.
Qloballaşma milli kimliyin zəifləməsini qaçılmaz prosesə çevirmir, əksinə, düzgün sosial mexanizmlər vasitəsilə onun yeni şəraitə uyğun adaptasiyasına imkan yaradır. Milli kimliyin qorunması passiv müdafiə deyil, aktiv sosial və mədəni strategiyaların nəticəsi kimi dəyərləndirilməlidir.
