Son illərdə dünyada ekoloji şüurun artması ilə ağacəkmə kampaniyaları geniş vüsət alıb və statistik göstəricilər göstərir ki, hər il milyonlarla insan fərdi və ya təşkilatlanmış şəkildə ağac əkir.
Azadfikir.az xəbər verir ki, bu müsbət tendensiyaya baxmayaraq, qlobal miqyasda meşə sahələrinin azalması prosesi davam edir və bu ziddiyyət elmi baxımdan bir neçə əsas faktorla izah olunur.
Əvvəla, əkilən ağacların böyük hissəsi ekosistem baxımından meşə sayılmır. Meşə yalnız ağacların cəmi deyil, torpaq mikroorqanizmləri, heyvanlar, göbələklər və mürəkkəb bioloji əlaqələr sistemidir. Sürətlə əkilən monokultura plantasiyalar isə təbii meşələrin yerini doldura bilmir və biomüxtəlifliyə real töhfə vermir. Bu cür sahələr əsasən sənaye məqsədli istifadə olunur və qısa müddətdə yenidən qırılır.
İkinci əsas səbəb ağac kəsiminin miqyasının ağacəkməni xeyli üstələməsidir. Meşələr kənd təsərrüfatı sahələrinin genişləndirilməsi, faydalı qazıntıların çıxarılması, şəhərləşmə və infrastruktur layihələri naminə kütləvi şəkildə məhv edilir. Tropik meşələrdə bir neçə saat ərzində məhv edilən sahəni bərpa etmək üçün onilliklər, bəzən isə yüzilliklər tələb olunur.
Digər mühüm faktor isə əkilən ağacların yaşama faizinin aşağı olmasıdır. Elmi tədqiqatlar göstərir ki, düzgün seçilməmiş ərazilərdə, uyğun olmayan növlərlə və elmi nəzarət olmadan aparılan ağacəkmə işlərində fidanların böyük hissəsi ilk illərdə məhv olur. Bu isə kağız üzərində müsbət statistika yaratsa da, real ekoloji nəticə vermir.
İqlim dəyişikliyi də meşələrin azalmasında mühüm rol oynayır. Quraqlıqlar, meşə yanğınları, zərərvericilərin yayılması və temperaturun artması həm təbii meşələri, həm də yeni əkilən ağacları risk altına salır. Xüsusilə Arktika və tropik zonalarda bu proses geri dönməz ekoloji itkilərə səbəb olur.
Ağacəkmə təşəbbüsləri vacib olsa da, təkbaşına meşələrin qorunması problemini həll etmir. Elmi yanaşma göstərir ki, əsas prioritet mövcud meşələrin qorunması, təbii ekosistemlərin bərpası və ağacəkmə prosesinin planlı, uzunmüddətli və elmi əsaslarla aparılmasıdır. Əks halda, ağac əkilməsi artdığı halda belə, Yer kürəsində meşələrin azalması paradoksu davam edəcək.
