Qlobal istiləşmə anlayışı elmi ədəbiyyatda Yer səthinin orta temperaturunun uzunmüddətli artımı kimi izah olunur və bu prosesin əsas sürətlənmə mərhələsi XIX əsrin sonlarından başlayır.
Azadfikir.az xəbər verir ki, alimlərin apardığı iqlim araşdırmaları qlobal istiləşmənin təsadüfi deyil, insan fəaliyyəti ilə birbaşa bağlı olduğunu sübut edib.
Sənaye inqilabı dövründə kömür, neft və qazdan intensiv istifadə atmosferə böyük həcmdə karbon qazı buraxılmasına səbəb olub. 1850-ci illə müqayisədə bu gün atmosferdəki karbon qazının miqdarı təxminən 50 faizdən çox artıb. NASA və IPCC məlumatlarına əsasən, Yer kürəsinin orta temperaturu sənaye öncəsi dövrlə müqayisədə artıq 1,1–1,2°C yüksəlib.
Qlobal istiləşmənin təsirləri XX əsrin ikinci yarısından etibarən açıq şəkildə müşahidə olunmağa başlayıb. Arktik buzlaqların sürətlə əriməsi, dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi və ekstremal hava hadisələrinin artması bu prosesin real nəticələri hesab olunur. Məsələn, 1979-cu ildən bəri Arktik dəniz buzlarının sahəsi hər onillikdə təxminən 13 faiz azalıb. Bu dəyişikliklər ekosistemlərə, xüsusilə qütb bölgələrində yaşayan canlı növlərinə ciddi təsir göstərir.
Qlobal istiləşmə təkcə ekoloji deyil, həm də sosial və iqtisadi problem kimi qiymətləndirilir. Alimlərin proqnozlarına görə, temperatur artımı 2°C həddini keçərsə, quraqlıq, su çatışmazlığı və ərzaq təhlükəsizliyi riskləri kəskin şəkildə arta bilər. Sahil zonalarında yaşayan milyonlarla insan dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi səbəbilə köç riski ilə üz-üzə qala bilər.
Bununla yanaşı, beynəlxalq səviyyədə qlobal istiləşmənin qarşısını almaq üçün konkret addımlar atılır. Paris İqlim Sazişi çərçivəsində ölkələr karbon emissiyalarını azaltmaq və bərpa olunan enerji mənbələrinə keçidi sürətləndirmək öhdəliyi götürüblər. Elmi araşdırmalar göstərir ki, texnoloji innovasiyalar və enerji səmərəliliyi qlobal istiləşmənin təsirini zəiflətmək üçün real imkanlar yaradır.
Qlobal istiləşmə təkcə gələcəyin problemi deyil, artıq bu gün hiss olunan qlobal prosesdir. Onun tarixi köklərini və mümkün nəticələrini anlamaq həm dövlət siyasəti, həm də cəmiyyətin davamlı inkişafı baxımından elmi və strateji əhəmiyyət daşıyır.
