Azadfikir.az xəbər verir ki, Yer kürəsində baş verən zəlzələlərin təxminən 90%-i litosfer plitələrinin sərhəd zonalarında müşahidə olunur. Yer qabığı 7 böyük və onlarla kiçik plitədən ibarətdir və bu plitələr bir-birinə qarşı hərəkət edir, nəticədə enerji toplanır və ani sərbəstləşmə zəlzələ kimi hiss olunur.
Hindistan plitəsi ilə Avrasiya plitəsinin toqquşması nəticəsində yaranan Himalay dağları və bölgədə tez-tez baş verən zəlzələlər buna klassik nümunədir. Eyni zamanda, Sakit Okean “Atəş Halqası” boyunca plitələrin sürüşməsi və dalğalanması ildə minlərlə zəlzələ hadisəsi ilə nəticələnir və bölgədə tsunami riskini artırır.
Plitalar arasında toplanan enerji yerin səthinə çıxana qədər milyonlarla ton dinamik gərginlik yaradır. Bu səbəbdən zəlzələlərin gücü və təsir radiusu plitələrin sürətindən və sərhəd tipindən asılıdır. Məsələn, transform sərhədlərdə sürtünmə enerjisi kəskin sərbəstləşir və şiddətli zəlzələlər yaradır, divergensiya zonalarında isə yeni okean qabığı əmələ gəlir.
Zəlzələlərin baş vermə mexanizmi plitə tektonikasının əsas prinsiplərinə bağlıdır və onların proqnozlaşdırılması üçün dəqiq geofiziki modellər tələb olunur. Bu baxımdan plitə sərhədlərinin öyrənilməsi və seysmik monitorinq həm insanların təhlükəsizliyi, həm də geoloji proseslərin anlaşılması üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.
