Psixologiya elmi insan davranışının və şüur proseslərinin mürəkkəbliyini araşdırarkən nadir və qəribə hallarla da qarşılaşır. Bu hallar gündəlik psixoloji pozuntulardan fərqli olaraq az sayda insanda müşahidə olunur və beynin informasiya emalı mexanizmlərinin qeyri-adi şəkildə işlədiyini göstərir.
Azadfikir.az xəbər verir ki, klinik psixologiya və neyroelm sahəsində aparılan tədqiqatlar bu hallar vasitəsilə insan şüurunun sərhədlərini daha dəqiq anlamağa imkan yaradır.
Elmi ədəbiyyatda tez-tez rast gəlinən nadir hallardan biri Kapqra sindromudur. Bu vəziyyətdə insan yaxın qohumlarının və ya dostlarının əslində onların surətini alan saxta şəxslər olduğuna inanır. Tədqiqatlar göstərir ki, bu hal beynin üz tanıma mərkəzi ilə emosional yaddaş arasında əlaqənin pozulması ilə bağlıdır. Şəxs simanı tanıyır, lakin ona qarşı emosional reaksiya formalaşmadığı üçün beyin yanlış nəticə çıxarır.
Digər qəribə psixoloji vəziyyət Kotar sindromudur. Bu halda fərd özünün və ya bədəninin bir hissəsinin mövcud olmadığına inanır. Neyropsixoloji araşdırmalar bu sindromu dərin depressiya və reallıq qavrayışının pozulması ilə əlaqələndirir. Beynin özünüdərk mexanizmlərində yaranan ciddi uyğunsuzluq bu cür yanlış inanclara səbəb olur.
Sinesteziya isə psixologiyada nadir, lakin təhlükəsiz və maraqlı fenomen kimi tanınır. Sinesteziyası olan insanlar səsləri rəng kimi görə, hərfləri və rəqəmləri müəyyən dad və ya forma ilə əlaqələndirə bilirlər. Elmi tədqiqatlar göstərir ki, bu hal beynin müxtəlif hissələri arasında normaldan daha güclü neyron əlaqələrinin mövcudluğu ilə izah olunur və yaradıcılıq qabiliyyəti ilə əlaqələndirilə bilər.
Psixologiyada qeyri-adi hallardan biri də xarici aksent sindromudur. Bu vəziyyətdə insan beyin zədəsi və ya neyroloji hadisədən sonra doğma dilində danışsa da, səsi və tələffüzü xarici aksent kimi səslənir. Elmi izahlar bu halı nitq motorikasına cavabdeh beyin sahələrinin zədələnməsi ilə əlaqələndirir.
Psixologiyada nadir və qəribə hallar insan beyninin nə qədər mürəkkəb və hələ tam öyrənilməmiş sistem olduğunu göstərir. Elmi yanaşma bu halları sensasiya kimi deyil, neyroloji və psixoloji mexanizmlərin daha dərindən anlaşılması üçün dəyərli tədqiqat obyektləri kimi qiymətləndirir. Bu fenomenlər psixologiyanın yalnız davranış elmi deyil, eyni zamanda beyin biologiyası ilə sıx bağlı multidissiplinar sahə olduğunu təsdiqləyir.
