İnsan şüuru boşluğa və qeyri-müəyyənliyə qarşı dözümsüz struktura malikdir.
Azadfikir.az xəbər verir ki, psixoloji tədqiqatlar göstərir ki, insan beyni cavabsızlıq və mənasızlıqla üzləşdikdə onu avtomatik şəkildə izahlar, simvollar və hekayələrlə doldurmağa meyl edir. Bu fenomen həm fərdi düşüncədə, həm də kollektiv davranışlarda özünü göstərir və elmi ədəbiyyatda “boşluq qorxusu” kimi təsvir olunur.
Nevroelmə görə, beyin davamlı olaraq səbəb–nəticə əlaqələri qurmağa proqramlaşdırılıb. Məlumat çatışmadıqda və ya hadisələr izahsız qaldıqda, beyin bu boşluğu təxəyyül, ehtimal və emosional məntiq vasitəsilə tamamlayır. Bu mexanizm ilkin olaraq sağqalma funksiyası daşıyıb, çünki qeyri-müəyyənlik təhlükə ilə eyniləşdirilib. Nəticədə insan şüuru boşluqdan çox, yanlış izaha belə üstünlük verir.
Psixoloji səviyyədə bu proses insanın gündəlik həyatında da müşahidə olunur. Səssizlik narahatlıq yaradır, yarımçıq məlumat şübhə doğurur, aydın olmayan davranışlar isə şüurda şişirdilmiş mənalarla doldurulur. İnsanlar bu zaman fərziyyələr qurur, gizli niyyətlər axtarır və reallıqdan çox öz daxili qorxularına uyğun ssenarilər yaradır. Bu, şüuraltının müdafiə mexanizmi kimi fəaliyyət göstərir.
Kollektiv müstəvidə boşluq qorxusu miflərin, şayiələrin və simvolik hekayələrin yaranmasına zəmin yaradır. Cəmiyyətlər məlumat boşluğu ilə üzləşdikdə onu kollektiv təsəvvürlə doldurur. Bu təsəvvürlər zamanla sabit inanclara çevrilir və hətta rasional izahlar ortaya çıxdıqda belə təsir gücünü qoruyur. Antropoloji yanaşmada bu proses kollektiv şüurun özünü qoruma üsulu kimi dəyərləndirilir.
İnsan beyninin boşluğa dözümsüzlüyü həm yaradıcılığın, həm də yanlış qənaətlərin mənbəyidir. Bu mexanizm bir tərəfdən məna yaratmaq və psixoloji sabitlik təmin etmək funksiyası daşıyır, digər tərəfdən isə reallığın təhrif olunmasına səbəb ola bilir. Boşluq qorxusu insan şüurunun ən dərin və eyni zamanda ən təsirli xüsusiyyətlərindən biri kimi qiymətləndirilə bilər.
