Canlılar aləmində uzunömürlülük baxımından ən diqqətçəkən növlərdən biri quru tısbağalarıdır və elmi mənbələrdə Qızıl tısbağa kimi tanınan iri növlərin nəzəri olaraq təxminən 250 il yaşamaq potensialına malik olduğu bildirilir.
Azadfikir.az xəbər verir ki, bu göstərici müasir zoologiyada maksimum bioloji ömür həddi kimi qiymətləndirilir və uzunmüddətli müşahidələrə əsaslanır.
Ən etibarlı real nümunələrdən biri Aldabra nəhəng tısbağası olan Conatandır. Onun 1832-ci ildə doğulduğu ehtimal edilir və 2023-cü ildə aparılmış rəsmi qeydlərə görə yaşı 190 ildən çoxdur. Conatan hazırda Müqəddəs Yelena adasında yaşayır və dünyada yaşı dəqiq müəyyən edilə bilən ən qoca quru onurğalısı hesab olunur. Bu fakt tısbağaların uzunömürlülüyünün mif deyil, müşahidə olunan bioloji reallıq olduğunu sübut edir.
Elmi baxımdan tısbağaların bu qədər uzun yaşamasının əsas səbəbləri arasında son dərəcə yavaş maddələr mübadiləsi, aşağı bədən temperaturu və hüceyrə bölünməsinin zəif sürəti dayanır. 1961-ci ildə alman zooloqu Kurt Ernst tərəfindən aparılmış tədqiqatlar göstərmişdir ki, tısbağalarda hüceyrə qocalması digər onurğalılara nisbətən xeyli ləng gedir və telomerlərin aşınma sürəti minimaldır. Bu xüsusiyyət orqanizmin onilliklər boyu funksional qalmasına imkan yaradır.
Real fizioloji müşahidələr də bu yanaşmanı təsdiqləyir. Məsələn, Qızıl tısbağanın ürək döyüntüsü istirahət halında dəqiqədə cəmi bir neçə dəfə qeydə alınır və bu, toxumaların oksidləşmə zədələnməsini ciddi şəkildə azaldır. 2015-ci ildə aparılmış genetik araşdırmalar tısbağalarda xərçəngə qarşı təbii müqavimətin yüksək olduğunu və DNT bərpa mexanizmlərinin güclü işlədiyini ortaya qoymuşdur.
Qızıl tısbağanın yüzillikləri aşan ömrü təsadüfi deyil, bioloji cəhətdən əsaslandırılmış bir adaptasiyadır. Onların yavaş həyat ritmi, stabil fiziologiyası və hüceyrə səviyyəsində qoruyucu mexanizmləri canlılar aləmində uzunömürlülüyün ən parlaq nümunələrindən birini formalaşdırır.
