Dünyanın ən yüksək nöqtəsi hesab olunan Everest zirvəsi statik coğrafi obyekt deyil və elmi ölçmələr onun hər il bir neçə santimetr yüksəldiyini göstərir. Bu prosesin əsas səbəbi yer qabığının hərəkəti və Hindistan tektonik plitəsinin Asiya plitəsi ilə toqquşmaqda davam etməsidir.
Azadfikir.az xəbər verir ki, bu geoloji proses milyon illərdir fasiləsiz şəkildə davam edir və Himalay dağ silsiləsinin formalaşmasının əsas mexanizmini təşkil edir.
Geoloqların hesablamalarına görə Hindistan plitəsi hər il təxminən 4–5 santimetr sürətlə şimala doğru hərəkət edir. Bu hərəkət nəticəsində Asiya plitəsinin altına doğru sıxılma baş verir və Yer səthində qalxma prosesi yaranır. 1954-cü ildə aparılmış ilk dəqiq geodezik ölçmələrdən başlayaraq Everestin hündürlüyü mütəmadi olaraq yenidən hesablanmış və onun dəyişkən olduğu elmi şəkildə təsdiqlənmişdir.
Real nümunə kimi 2015-ci ildə Nepalda baş vermiş güclü zəlzələ göstərilə bilər. Həmin zəlzələdən sonra aparılan peyk ölçmələri Everest zirvəsinin müvəqqəti olaraq bir neçə santimetr alçaldığını ortaya qoymuş, lakin sonrakı illərdə tektonik qalxma prosesi yenidən davam etmişdir. 2020-ci ildə Nepal və Çin tərəfindən birgə aparılan rəsmi ölçmələr zirvənin hündürlüyünün 8848,86 metr olduğunu təsdiqləmiş və dağın hələ də aktiv geoloji zonada yerləşdiyini göstərmişdir.
Yer qabığının bu cür hərəkəti təkcə Everestlə məhdudlaşmır. Himalay bölgəsində yerləşən digər zirvələr də eyni tektonik təzyiqin təsiri altındadır və bu, regionun seysmik baxımdan riskli olmasının əsas səbəblərindən biridir. Alimlər qeyd edirlər ki, bu proseslər dayanarsa, dağların aşınma nəticəsində tədricən alçalması qaçılmaz olar.
Everest zirvəsinin hər il bir neçə santimetr yüksəlməsi sadəcə maraqlı fakt deyil, Yer planetinin hələ də canlı və hərəkətdə olan bir sistem olduğunu sübut edən real elmi göstəricidir. Bu dinamika geologiyanın zamanla necə işlədiyini və planetimizin səthinin daim dəyişdiyini açıq şəkildə nümayiş etdirir.
