Antarktidada qalın buz qatlarının altında yerləşən dondurulmuş göllərdə yüzlərlə həyat formasının mövcudluğu elmi araşdırmalarla təsdiqlənmişdir və bu kəşf Yer üzündə həyatın sərhədləri barədə təsəvvürləri köklü şəkildə dəyişmişdir.
Azadfikir.az xəbər verir ki, bu göllər milyonlarla il xarici mühitdən təcrid olunmuş vəziyyətdə qalsa da, mikroorqanizmlər üçün əlverişli ekosistem formalaşdırmışdır.
Ən məşhur nümunə Vostok gölüdür. Bu göl Antarktidanın şərq hissəsində təxminən 4 kilometr qalınlığında buz layının altında yerləşir və ölçüsünə görə Avropanın ən böyük göllərindən biri ilə müqayisə olunur. 2012-ci ildə aparılan elmi qazıntılar nəticəsində buz nümunələri əldə edilmiş və analizlər zamanı 350-dən çox müxtəlif bakteriya və mikroorqanizm növünün DNT izləri aşkar olunmuşdur. Bu həyat formalarının böyük hissəsi elm üçün əvvəllər məlum olmayan növlərdir.
Real elmi müşahidələr göstərir ki, bu mikroorqanizmlər tam qaranlıq, yüksək təzyiq və sıfırdan aşağı temperatur şəraitində yaşamağa uyğunlaşıb. Onlar enerji mənbəyi kimi günəş işığından deyil, kimyəvi reaksiyalardan istifadə edirlər. 2016-cı ildə aparılmış biokimyəvi tədqiqatlar bu canlıların metan və dəmir birləşmələrindən enerji əldə etdiyini ortaya qoymuşdur ki, bu da onları ekstremofil həyat formaları sırasına daxil edir.
Antarktidada yalnız Vostok gölü deyil, Whillans və Ellsworth kimi digər buzaltı göllərdə də canlı fəaliyyətinə dair sübutlar tapılmışdır. Məsələn, 2014-cü ildə Whillans gölündən götürülmüş su nümunələrində aktiv şəkildə çoxalan mikroblar qeydə alınmış və onların metabolik fəaliyyət göstərdiyi sübut edilmişdir. Bu fakt həmin ekosistemlərin “donmuş” deyil, dinamik və canlı olduğunu göstərir.
Bu kəşflər təkcə Yer elmi üçün deyil, astrobiologiya baxımından da böyük əhəmiyyət daşıyır. Alimlər hesab edirlər ki, Antarktidadakı buzaltı göllər Europa və Enceladus kimi buzla örtülü kosmik cisimlərdə mümkün həyat formalarının araşdırılması üçün model rolunu oynayır. Antarktidada tapılan yüzlərlə həyat forması həyatın ən ekstremal şəraitdə belə mövcud ola bildiyini elmi cəhətdən sübut edən nadir nümunələrdən biridir.
