Sümüklər yalnız dayaq deyil, qırmızı qan hüceyrələrinin istehsalında da iştirak edir

İnsan bədəni üçün sümüklər sadəcə bədən quruluşunu dəstəkləyən dayaq rolunu oynamır; onlar həm də qırmızı qan hüceyrələrinin istehsalında həyati əhəmiyyətə malikdir.

Azadfikir.az xəbər verir ki, bu proses hematopoez adlanır. Sümüklərin içində yerləşən qırmızı sümük iliyi milyonlarla yeni qan hüceyrəsi istehsal edir, bu da oksigen daşınması, immunitet sistemi və qan dövranı üçün həyati funksiyadır.

Əsasən uzun sümüklər (femur, humerus) və qısa sümük strukturları (sternum, qabırğalar, onurğa sütunu) qırmızı sümük iliyi üçün mərkəz rolunu oynayır. Burada hematopoetik stam hüceyrələr bölünərək qırmızı qan hüceyrələrinə, ağ qan hüceyrələrinə və trombositlərə çevrilir. Hər gün yetkin bir insan orqanizmində təxminən 200 milyard yeni qan hüceyrəsi yaranır.

Sümük iliyi yalnız qırmızı qan hüceyrələrinin istehsalı ilə məhdudlaşmır. O, həm də immun sisteminin əsas hüceyrələrini, məsələn, B və T limfositlərini formalaşdırır və bədənin infeksiyalara qarşı mübarizə qabiliyyətini təmin edir. Hematopoetik proseslərin pozulması isə anemiya, qan xəstəlikləri və immun çatışmazlığı kimi ciddi problemlərə səbəb ola bilər.

Müasir tibbdə sümüklərin bu həyati funksiyası sümük iliyi transplantasiyası və qan xəstəliklərinin müalicəsində böyük əhəmiyyət daşıyır. Xüsusilə lösemi, talassemiya və bəzi immun xəstəliklərində donor sümük iliyi vasitəsilə yeni sağlam qan hüceyrələrinin istehsalı mümkün olur. Bu isə sümükləri sadəcə bədən dayaq sistemi deyil, həm də həyatın davamlılığını təmin edən bioloji mərkəz kimi ön plana çıxarır.