Azadfikir.az xəbər verir ki, Sara Aşurbəyli 27 yanvar 1906-cı il tarixində Bakı şəhərində tanınmış ziyalı ailəsində dünyaya gəlib və həyatının bütün mərhələlərini elmi axtarışlara, tarix və mədəni irsin öyrənilməsinə həsr edib. Atası Balabəy Aşurbəyli dövrünün maarifçi və ictimai xadimlərindən olub və bu mühit Sara Aşurbəylinin dünyagörüşünün formalaşmasında mühüm rol oynayıb. O, ilk təhsilini Bakıda alıb, gənclik illərində incəsənətə xüsusi maraq göstərərək Leninqradda Rəssamlıq Akademiyasında təhsil alıb, peşəkar rəssam kimi də formalaşıb. Bununla yanaşı, humanitar elmlərə olan marağı onu tarix və şərqşünaslıq sahəsinə yönəldib və o, sonradan elmi fəaliyyətini tam şəkildə bu istiqamətdə davam etdirib.
Sara Aşurbəyli Azərbaycan və Yaxın Şərq tarixi üzrə ixtisaslaşaraq orta əsr şəhərlərinin sosial-iqtisadi və mədəni inkişafını tədqiq edib. Onun elmi fəaliyyətində ən mühüm istiqamət Bakı şəhərinin orta əsrlər tarixi olub və o, bu mövzunu yazılı mənbələr, ərəb-fars salnamələri və arxeoloji materiallar əsasında sistemli şəkildə araşdıran ilk alimlərdən biri sayılır. Tədqiqatlarında şəhər mədəniyyəti, ticarət yolları, etnik və dini münasibətlər elmi əsaslarla təhlil edilib və bu yanaşma Azərbaycan tarixşünaslığında yeni mərhələ yaradıb.
Sara Aşurbəyli uzun illər Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında çalışıb, elmi katib və aparıcı elmi işçi kimi fəaliyyət göstərib. Onun “Bakı şəhərinin tarixi”, “Şirvanşahlar dövləti”, “Orta əsr Bakı şəhəri” kimi fundamental əsərləri Azərbaycan tarix elminin klassik nümunələri hesab olunur. Alim yalnız yerli tarixlə kifayətlənməyib, Qafqazın siyasi və mədəni tarixini daha geniş regional kontekstdə araşdıraraq İran, Ərəb xilafəti və Bizans mənbələrini müqayisəli şəkildə təhlil edib.
Sara Aşurbəyli elmi fəaliyyəti ilə yanaşı, yüksək intellekti, ciddi prinsipləri və tələbkarlığı ilə də tanınıb. O, sovet dövrünün ideoloji çərçivələri daxilində belə elmi obyektivliyi qorumağa çalışıb və mənbələrə tənqidi yanaşması ilə seçilib. Alimin əsərləri Azərbaycan tarixinin beynəlxalq elmi mühitdə tanıdılmasına mühüm töhfə verib və bu gün də tarixçilər üçün əsas istinad mənbələri sırasında yer alır.
Sara Aşurbəyli 2001-ci il tarixində Bakı şəhərində vəfat edib və elmi irsi ilə Azərbaycan tarixşünaslığında silinməz iz qoyub. Onun ömür yolu elmin, zəhmətin və tarixi həqiqətə sədaqətin nümunəsi kimi dəyərləndirilir və adı Azərbaycan elmi fikrinin ən nüfuzlu simaları sırasında çəkilir.
