Yer kürəsində aparılan çoxsaylı müşahidə və eksperimentlər sübut edir ki, bəzi quş növləri geomaqnit sahəsini real olaraq hiss edir və uzunməsafəli miqrasiyalar zamanı bu qabiliyyətdən aktiv şəkildə istifadə edir. Bu mövzu ilə bağlı elmi araşdırmalara istinad edən Azadfikir.az xəbər verir ki, quşların naviqasiya sistemi sadəcə instinktə deyil, ölçülə bilən bioloji mexanizmlərə əsaslanır. Xüsusilə Avropa qaranquşları, qırmızı sinəli quşlar və ağ leyləklər üzərində aparılan tədqiqatlar bu fenomenin real nümunələrlə təsdiqləndiyini göstərir.
Almaniyada aparılan klassik eksperimentlərdə qırmızı sinəli quşlar qapalı və işıqlandırılması idarə olunan mühitdə saxlanılmış, süni şəkildə yaradılmış maqnit sahəsi dəyişdirildikdə quşların istiqamət seçimlərinin də dəyişdiyi müşahidə olunmuşdur. Eyni quşlar təbii geomaqnit sahəsinə qaytarıldıqda yenidən düzgün miqrasiya istiqamətini seçmişdir. Bu fakt geomaqnit sahəsinin quşların beyin fəaliyyətinə birbaşa təsir etdiyini real şəraitdə sübut edir.
Digər bir real nümunə Şimali Amerikada yaşayan ağ taclı sərçələr üzərində aparılan araşdırmalardır. Bu quşların dimdik hissəsində maqnit hissəcikləri aşkar edilmiş və həmin hissə müvəqqəti olaraq neytrallaşdırıldıqda quşların miqrasiya zamanı istiqaməti itirdiyi qeydə alınmışdır. Təcrübə bitdikdən sonra quşlar normal maqnit qavrayışını bərpa etmiş və əvvəlki marşrutlarına qayıtmışdır. Bu nəticələr geomaqnit sahəsinin yalnız nəzəri deyil, funksional olaraq istifadə edildiyini açıq şəkildə göstərir.
Ağ leyləklərin peyk ötürücüləri ilə izlənməsi də bu sahədə mühüm real faktlar ortaya qoymuşdur. Leyləklərin minlərlə kilometr boyunca demək olar ki, eyni trayektoriya üzrə hərəkət etməsi, buludlu və vizual orientirlərin olmadığı şəraitdə belə istiqaməti itirməməsi geomaqnit sahəsinin əsas naviqasiya vasitələrindən biri olduğunu təsdiqləyir. Xüsusilə Afrikaya doğru miqrasiya edən leyləklərin səhra üzərində belə dəqiqliklə hərəkət etməsi bu mexanizmin praktik effektivliyini göstərən ən güclü nümunələrdən sayılır.
Elmi faktlar onu da göstərir ki, elektromaqnit çirklənmənin yüksək olduğu ərazilərdə quşların miqrasiya dəqiqliyi azalır. Şəhər mühitində aparılan müşahidələr zamanı bəzi quş növlərinin istiqamət səhvlərinə yol verdiyi qeydə alınmışdır ki, bu da geomaqnit qavrayışının xarici faktorlarla asanlıqla pozula bildiyini göstərir. Bu real nümunələr quşların geomaqnit sahəsini hiss etmə qabiliyyətinin təbiətdə nəzəri anlayış deyil, ölçülə və müşahidə oluna bilən elmi fakt olduğunu aydın şəkildə ortaya qoyur.
