Sürünənlərin qış yuxusundakı bədən temperaturu sirri

Azadfikir.az bildirir ki, dünyada bəzi sürünənlər qış yuxusuna gedərkən bədən temperaturunu 1°C qədər aşağı sala bilir. Bu, onların metabolik tənzimləmə və soyuğa adaptasiya strategiyasını göstərir.

Şimali Amerikadakı şir ilanları (Agkistrodon piscivorus) və Avropadakı yaşıl kərtənkələlər (Lacerta viridis) qış yuxusu zamanı temperaturu ətraf mühitə uyğun olaraq təxminən 1°C–2°C qədər aşağı sala bilirlər. Bu, onların metabolizmini yavaşladaraq enerji sərfini minimuma endirir. Tısbağa növləri (Testudo graeca) isə qış yuxusu zamanı bədən temperaturunu 1–3°C azaldaraq torpaq altında və ya yarpaqların altında uzun müddət sağ qala bilirlər.

Bu temperatur düşməsi metabolik dərəcəni 50%-ə qədər azalda bilir, ürək döyüntüsünü və tənəffüsü yavaşladır. Bu adaptasiya sürünənlərin soyuq iqlim şəraitində qida olmadan uzun müddət yaşamasına imkan verir.

Bu qabiliyyət yalnız temperaturun aşağı düşməsi ilə əlaqəli deyil, həm də hormon tənzimləməsi və neyroloji mexanizmlərlə idarə olunur. Məsələn, bəzi kərtənkələlər qış yuxusu zamanı melatonin səviyyəsini artırır, bu da metabolizmin yavaşlamasına və enerji qənaətinə kömək edir.

Sürünənlərin qış yuxusuna gedərkən bədən temperaturunu 1°C aşağı salması, onların soyuğa adaptasiya və enerji idarəetmə strategiyalarının təbii nümunəsidir.