Su buxarı olan ekzoplanet: GJ 9827 d atmosferində həyat üçün açar iz

Kosmos tədqiqatlarında ən maraqlı kəşflərdən biri GJ 9827 d adlı ekzoplanetin atmosferində su buxarının aşkar olunmasıdır. Bu hadisə həyat axtarışı baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır, çünki su – halından asılı olmayaraq – bioloji proseslərin əsas göstəricilərindən biridir.

Azadfikir.az xəbər verir ki, GJ 9827 d, Yerdən təxminən 97 işıq ili uzaqda yerləşən və “mini-Neptun” kateqoriyasına daxil olan bir planetdir. Bu tip planetlərin həm qalın atmosferi, həm də potensial qaya nüvəsi olur. Onun atmosferində su buxarını müəyyən etmək üçün ulduzunun işığı planet atmosferindən keçərkən spektral analiz aparılıb və su molekullarının işıq udma izləri qeydə alınıb.

Burada vacib məqam ondan ibarətdir ki, su buxarının aşkarlanması planetin səthində mütləq dəniz və ya maye su olması demək deyil. Bu, sadəcə planet atmosferində su molekullarının mövcud olduğunun sübutudur. Lakin belə bir sübut belə, planetin formalaşması, geoloji tarixi və temperatur balansı haqqında çox ciddi istiqamətlər açır:

• Atmosfer sabitdirsə, bu su buxarı davamlı dövriyyə sistemindən qaynaqlana bilər.

• Planet keçmişdə daha sərin və su ilə zəngin şəraitə malik ola bilər.

• Temperatur diapazonu kimyəvi reaksiyaların davamlılığı üçün münasibdirsə, həyat üçün ilkin addımlar mümkün ola bilər.

James Webb Kosmik Teleskopunun davam edən müşahidələri GJ 9827 d haqqında daha çox məlumat verə bilər. Xüsusilə, metan, karbon dioksid və digər molekulların aşkarlanması kimyəvi sabitlik və kompleks atmosfer proseslərinin olub-olmaması barədə ipucu verəcək.

GJ 9827 d hal-hazırda “yaşaya bilən planet” kimi təsnif edilmir, amma atmosferində su buxarının aşkar olunması gələcək kəşflər üçün çox ciddi bir mərhələdir. Bu nəticə alimlərə göstərir ki, qalın atmosferli planetlər də həyat ehtimalı baxımından tam kənarda qoyulmamalıdır.