Dünyanın ən böyük səhrəsi: Antarktida səhrəsi və onun elmi xüsusiyyətləri

Dünyanın ən böyük səhrəsi haqqında danışanda çoxlarının ağlına ilk olaraq Sahara gəlir, amma elmi təsnifatda səhrə anlayışı temperaturla yox, yağıntının miqdarı ilə müəyyən edilir. Səhrə o ərazidir ki, ildə çox az yağıntı alır və rütubət səviyyəsi son dərəcə aşağı olur. Bu kriteriyaya görə dünyanın ən böyük səhrəsi qum dənizləri ilə tanınan Sahara deyil, buzlarla örtülmüş Antarktida səhrəsidir.

Azadfikir.az qeyd edir ki, Antarktida ildə orta hesabla 50 mm-dən də az yağıntı alır ki, bu göstərici bir çox isti səhrələrdən daha aşağıdır. Burada qar yağışı belə çox nadir hallarda baş verir, gördüyümüz qalın buz qatları isə minilliklər ərzində yığılan qədim yağıntıların sıxlaşması nəticəsində əmələ gəlib. Qitədəki ekstremal soyuq hava kütlələri rütubəti demək olar ki, sıfıra endirir, çünki hava temperaturu aşağı olduqca su buxarını daşımaq qabiliyyəti azalır.

Antarktida səhrəsinin formalaşmasının əsas səbəblərindən biri də katabatik küləklər adlanan güclü soyuq hava axınlarıdır. Bu küləklər yüksək buz relyeflərindən aşağıya doğru hərəkət edərək havanı həm soyudur, həm də qurudur. Bunun nəticəsində rütubət daha da azalır və səhrə xüsusiyyətləri güclənir. Antarktidanın böyük hissəsində heç bir bitki örtüyü olmaması da səhrə ekosisteminin tipik göstəricilərindəndir.

Bu səbəblərə görə Antarktida yalnız “ən soyuq qitə” deyil, elmi təsnifata görə dünyanın ən böyük səhrəsi statusuna sahibdir və bu fakt iqlim sistemlərinin necə işlədiyini anlamaq üçün çox qiymətlidir.