6-12-2025, 09:45

Gecə işıq çirkliliyi və insan biologiyasına təsiri – Bakı nümunəsi

Şəhər həyatının tələsik ritmi gecə saatlarında da davam edir və işıqlandırma texnologiyalarının inkişafı insan biologiyası üzərində əhəmiyyətli təsir göstərir. Bakı şəhərində gecə işıq çirkliliyi həm şəhərin ətraf mühitinə, həm də insan sağlamlığına mənfi təsirlər yaradır. 

Azadfikir.az xəbər verir ki, gecə saatlarında yüksək intensivlikdə süni işıq mövcudluğu melatonin hormonunun istehsalına müdaxilə edir, bu isə yuxu keyfiyyətini pisləşdirir, metabolik proseslərə təsir göstərir və uzunmüddətli sağlamlıq problemlərinə gətirib çıxara bilər.

Elmi tədqiqatlar göstərir ki, davamlı işıq çirkliliyi insanda bioloji ritmlərin pozulmasına səbəb olur, immun sisteminin fəaliyyətini zəiflədir və ürək-damar xəstəliklərinin riskini artırır. Bakı kimi böyük şəhərlərdə küçə işıqları, reklam lövhələri və avtomobil faralarının yaratdığı işıq miqdarı gecə səmti ilə normal bioloji ritmləri poza bilir. İnsanlarda yuxu dövrünün qısalması, yuxu keyfiyyətinin aşağı düşməsi və psixoloji gərginlik müşahidə olunur.

Bundan əlavə, gecə işıq çirkliliyi ekosistemlərə də təsir göstərir. Şəhər quşları və gecə aktiv heyvanların davranış ritmləri pozulur, böcəklərin və digər həşəratların çoxalması və hərəkət nümunələri dəyişir. Bu isə ekoloji balansın pozulmasına gətirib çıxara bilər.

Mütəxəssislər gecə işıq çirkliliyinin azaldılması üçün LED işıqlandırmanın temperaturunu və parlaqlığını tənzimləməyi, reklam panolarının gecə sönməsini və küçə işıqlarının vaxtlı proqramlaşdırılmasını tövsiyə edirlər. Bakı şəhərində belə tədbirlərin tətbiqi insan sağlamlığının qorunması və şəhər ekosistemlərinin balansının təmin olunması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Gecə işıq çirkliliyi mövzusu yalnız ətraf mühitin deyil, həm də ictimai sağlamlıq siyasətinin formalaşdırılması üçün elmi əsaslı qərarların vacibliyini göstərir və şəhər sakinlərinin həyat keyfiyyətini birbaşa təsir edir.



Hadisələri telegramda anında izləyin!
Keçid et

Xəbər lenti