Vergi dövlətlərin maliyyə siyasətinin əsas alətlərindən biri olub, iqtisadiyyatın idarə olunması və sosial rifahın təminatı üçün vacib rol oynayır.
Azadfikir.az xəbər verir ki, vergi sistemi həm qanuni, həm iqtisadi, həm də sosial aspektlərdən elmi araşdırmalar üçün geniş material təqdim edir.
Vergi dövlətin vətəndaşlardan və müəssisələrdən müəyyən qanunla müəyyən edilmiş məbləği toplamasıdır. Bu məbləğ dövlət büdcəsini formalaşdırır, infrastruktur, təhsil, səhiyyə və digər sosial sahələr üçün vəsait yaradır. Azərbaycan qanunvericiliyinə görə vergilər birbaşa və dolayı olmaqla iki əsas kateqoriyaya bölünür. Birbaşa vergilər gəlir, mənzil, əmlak və müəssisə mənfəətinə tətbiq edilir. Dolayı vergilər isə istehlak zamanı, məsələn, ƏDV və aksiz vergiləri şəklində toplanır.
Qanuni baxımdan, Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsi vergi münasibətlərini tənzimləyir. Məcəllədə vergi ödəyicilərinin hüquq və vəzifələri, vergi növləri, ödəmə müddətləri və sanksiyalar ətraflı göstərilmişdir. Vergi qanunvericiliyi beynəlxalq standartlarla uyğunlaşdırılmış və iqtisadi fəaliyyətin şəffaflığını təmin etmək məqsədi daşıyır.
İqtisadi aspektdən vergi siyasəti iqtisadiyyata müxtəlif təsir göstərir. Vergi yükünün yüksək olması biznesin inkişafını çətinləşdirə bilər, azaldılması isə dövlət gəlirlərinin azalmasına səbəb ola bilər. Elmi tədqiqatlar göstərir ki, optimal vergi siyasəti iqtisadi inkişafı stimullaşdırır, investisiyaları təşviq edir və sosial ədaləti qoruyur.
Dünya təcrübəsinə baxıldıqda, vergilər yalnız dövlət gəlirlərinin təminatı deyil, həm də sosial bərabərliyin və iqtisadi balansın qorunması üçün istifadə olunur. Misal olaraq, Skandinaviya ölkələri yüksək vergi siyasəti ilə sosial rifahı yüksək səviyyədə qoruyur, ABŞ və Asiyada isə vergi yükü nisbətən aşağı olsa da, iqtisadi stimul və innovasiya baxımından aktiv siyasət tətbiq olunur.
