Yuxuda sayıqlama (somnambulizm) və diksinmə (startle reflex, yuxu əsnasında qəfil sıçrayış) müxtəlif tibbi və nevroloji səbəblərlə əlaqələndirilir. Azadfikir.az xəbər verir ki, bu hallar yuxu fiziologiyası və nevroloji tədqiqatlar baxımından elmi əhəmiyyət daşıyır.
Yuxuda sayıqlama əsasən yuxunun dərin mərhələsində, yəni non-REM (NREM) yuxu fazasında baş verir. Bu vəziyyətdə beyin hələ tam oyandırılmamış olur, buna görə də insan hərəkət edir, yeriyir, danışır, lakin şüur aktiv deyil. Tibbi araşdırmalar göstərir ki, sayıqlama stres, yuxu çatışmazlığı, narkotik və ya sedativ maddələrin istifadəsi və genetik meyillərlə əlaqəli ola bilər. Bəzi nevroloji xəstəliklər, məsələn, Parkinson xəstəliyi və epilepsiya da sayıqlama halları ilə müşahidə olunur.
Diksinmə və yuxu sıçrayışları (hypnic jerks) isə yuxuya keçid mərhələsində baş verir. Bu refleks normal fizioloji hadisə olub, bəzən stres, yorğunluq, kafein istifadəsi və ya fiziki aktivliyin çoxluğu səbəbindən artır. Beyin, bədənin rahatlama mərhələsində əzələləri qəfil “sıxmaq” və ya “sıçrama” siqnalı göndərir ki, bu da diksinmə kimi hiss olunur.
Bəzən bu halların tez-tez baş verməsi yuxu pozğunluqlarının əlaməti ola bilər. Məsələn, yuxu apnesi, narcolepsiya və digər nevroloji xəstəliklər yuxuda sayıqlama və diksinmə hallarını artırır. Tibbi müayinələr, yuxu tədqiqatları və polisomnografi bu halların diaqnostikası üçün istifadə olunur.
Yuxuda sayıqlama və diksinmə həm fizioloji, həm də patoloji səbəblərlə əlaqədar olub, nevroloji və tibbi elmlər üçün maraqlı araşdırma sahəsi təşkil edir. Bu halların müntəzəm və ciddi olması tibbi məsləhət tələb edir.
