Rəqəmsal texnologiyaların gündəlik həyata sürətli inteqrasiyası insan beyninin adaptasiya imkanlarını ciddi şəkildə sınağa çəkir. Sosial media platformaları informasiya mübadiləsini asanlaşdırsa da, eyni zamanda fərdlərdə xroniki psixoloji gərginlik yaradan yeni stress forması formalaşdırır. Bu vəziyyət elmi ədəbiyyatda virtual stress kimi xarakterizə olunur və onun təsirləri artıq neyrofizioloji səviyyədə araşdırılır.
Azadfikir.az xəbər verir ki, sosial mediadan intensiv istifadə beynin stress mexanizmlərini davamlı aktiv vəziyyətdə saxlayır.
Virtual stressin əsas mənbələrindən biri daimi müqayisə mexanizmidir. Sosial mediada təqdim olunan idealizə edilmiş həyat görüntüləri beynin mükafat və özünüdəyər sistemlərinə təsir edir. Bu zaman dopamin ifrazı qısa müddətli məmnunluq yaratsa da, ardınca narahatlıq və özünənarazılıq hissi formalaşır. Beyin bu dövrü təkrar yaşadıqca stress hormonları, xüsusilə kortizol səviyyəsi yüksəlir.
Daimi bildirişlər və informasiya axını beynin diqqət mexanizmlərini pozur. Neyroelm göstərir ki, tez-tez diqqətin bölünməsi prefrontal korteksin yüklənməsinə səbəb olur və qərarvermə qabiliyyətini zəiflədir. Bu vəziyyət uzunmüddətli perspektivdə zehni yorğunluq, yaddaş problemləri və emosional tükənmə ilə nəticələnə bilər.
Virtual mühitdə sosial təsdiqə olan ehtiyac da stressi gücləndirən faktorlardandır. Bəyənilmə və paylaşılma gözləntiləri beynin təhlükəsizlik və qəbul olunma mexanizmlərini aktivləşdirir. Gözləntilər ödənilmədikdə isə limbik sistem mənfi emosional reaksiya verir və bu hal real təhlükə vəziyyətinə bənzər fizioloji dəyişikliklər yaradır.
Sosial mediada yaranan virtual stress psixoloji deyil, birbaşa bioloji proseslərlə bağlıdır. Beyin bu rəqəmsal stimulları real sosial siqnallar kimi qəbul edir və uyğun fizioloji cavablar verir. Bu səbəbdən rəqəmsal davranışların tənzimlənməsi və məlumat istifadəsinə şüurlu yanaşma müasir dövrdə zehni sağlamlığın qorunması üçün əsas şərtlərdən biri hesab olunur.
