Qədim inanclarda söz sadəcə ünsiyyət vasitəsi deyil, reallığı formalaşdıran aktiv güc kimi qəbul olunurdu.
Azadfikir.az xəbər verir ki, bir çox mistik mənbələrdə kainatın səs, vibrasiya və ritm üzərində qurulduğu, sözün isə bu sistemdə yönləndirici rol oynadığı qeyd edilir. Bu baxışa görə deyilən hər kəlmə müəyyən enerji daşıyır və həmin enerji insanın daxilində və ətraf mühitdə iz buraxır.
Mistisizmdə sözün gücü onun mənasından çox, titrəyiş tezliyi ilə əlaqələndirilir. Qədim mətnlərdə bəzi sözlərin adi danışıq üçün deyil, yalnız xüsusi vaxtlarda və müəyyən ruhi vəziyyətdə tələffüz edildiyi vurğulanır. Bu sözlərin düzgün deyilmədikdə təsirini itirdiyinə, hətta əks nəticə doğura biləcəyinə inanılırdı. Buna görə də bilik sahibləri söz üzərində nəzarəti mənəvi yetkinliyin əsas göstəricisi sayırdılar.
Antropoloji yanaşma göstərir ki, bu inanclar cəmiyyətlərin sözə verdiyi sosial və psixoloji əhəmiyyətlə sıx bağlıdır. Lənət, dua, and və xeyir-dua kimi ifadələr insanların davranışına real təsir göstərərək sosial münasibətləri tənzimləyib. İnsanlar sözlə deyilən fikrin gerçəyə çevriləcəyinə inandıqca, həmin sözlər kollektiv şüurda faktiki gücə malik olub.
Ezoterik təlimlərdə sözün yaddaşı olduğu düşünülür. Bu baxışa görə, tez-tez təkrarlanan ifadələr insan şüurunda sabit proqramlar yaradır və zamanla davranış modelini dəyişir. Müsbət və ya mənfi sözlərin uzunmüddətli təsiri insanın taleyinə yön verən amil kimi təqdim olunur. Bu yanaşma sözün sadəcə səs deyil, davamlı təsir mexanizmi olduğunu vurğulayır.
Müasir elm sözün mistik təsirini metafizik anlamda qəbul etməsə də, psixoloji təsirini təsdiqləyir. Neyrolinqvistika və psixologiya sahəsində aparılan tədqiqatlar göstərir ki, sözlər insan beynində emosional və fizioloji reaksiyalar yaradır, stress səviyyəsini və qərarvermə prosesini dəyişə bilir. Bu baxımdan qədim mistik yanaşmalar elmi dildən uzaq olsa da, insan şüurunun sözə verdiyi dərin reaksiyanı simvolik formada izah edən erkən bilik sistemi kimi qiymətləndirilə bilər.
