16 yanvar tarixi dəyişdirən hadisələrlə yadda qalıb

Azadfikir.az xəbər verir ki 16 yanvar dünya tarixində siyasi hakimiyyətin formalaşması, ictimai etirazlar, inqilablar və qlobal hərbi proseslərlə seçilən əlamətdar hadisələrlə yadda qalıb. Bu tarix müxtəlif dövrlərdə beynəlxalq münasibətlərin və ictimai şüurun istiqamətini dəyişən proseslərin baş verdiyi gün kimi qiymətləndirilir.

1547-ci il tarixində IV İvanın Rusiya çarı elan olunması Şərqi Avropada mərkəzləşmiş monarxiyanın əsasını qoydu və Rusiya dövlətçiliyinin yeni mərhələyə keçməsinə səbəb oldu. Bu hadisə sonrakı əsrlərdə imperiya modelinin formalaşmasında həlledici rol oynadı.

1909-cu ildə Ernest Şekletonun rəhbərlik etdiyi Antarktika ekspedisiyasının Cənub qütbünə rekord yaxınlaşması elmi tədqiqatlar tarixində mühüm nailiyyət kimi qəbul edildi və qütb araşdırmalarına marağın artmasına səbəb oldu.

1920-ci ildə ABŞ-da Konstitusiyanın 18-ci düzəlişinin qüvvəyə minməsi ilə spirtli içkilərin istehsalı və satışının qadağan edilməsi cəmiyyətin sosial davranışına və qeyri-leqal iqtisadiyyatın formalaşmasına ciddi təsir göstərdi.

1969-cu ildə Yan Palaxın Praqada özünü yandırması Sovet İttifaqının Çexoslovakiyaya müdaxiləsinə qarşı etirazın simvoluna çevrildi və Avropada ictimai müqavimət tarixində dərin iz buraxdı.

1979-cu ildə İran şahı Məhəmməd Rza Pəhləvinin ölkəni tərk etməsi İran İslam İnqilabının faktiki qələbəyə yaxınlaşdığını göstərdi və Yaxın Şərqdə siyasi balansın dəyişməsinə səbəb oldu.

1991-ci ildə ABŞ və müttəfiq qüvvələrin “Səhrada tufan” əməliyyatına başlaması Körfəz müharibəsinin aktiv mərhələsini açdı və müasir dövrdə beynəlxalq hərbi müdaxilə anlayışına yeni çalarlar gətirdi.

2003-cü ildə “Columbia” kosmik gəmisinin son uçuşuna çıxması insanlığın kosmos tədqiqatlarında risk faktorlarını yenidən gündəmə gətirdi və kosmik təhlükəsizlik standartlarının sərtləşdirilməsinə səbəb oldu.

Bu faktlar 16 yanvarın yalnız xronoloji bir gün deyil, dünya tarixində uzunmüddətli təsirə malik hadisələrin cəmləşdiyi əlamətdar zaman kəsiyi olduğunu göstərir.