Yunis Nuri – İrəvan Azərbaycan teatrının banisi və səhnənin ölümsüz siması

Yunis Hacı Süleyman oğlu Süleymanov, sənət aləmində daha çox Yunis Nuri kimi tanınır, 23 yanvar 1878‑ci il tarixində İrəvanda doğulub. O, XX əsrin əvvəllərində İrəvanda Azərbaycan teatrının inkişafında aparıcı rol oynayan şəxsiyyətlərdən biri olub. 

Azadfikir.az xəbər verir ki, Yunis Nuri yalnız aktyor deyil, həm də milli teatrın formalaşmasına həyatını həsr etmiş görkəmli sənətkar idi.

Kiçik yaşlarından sənətə maraq göstərən Yunis Nuri, molla məktəbində oxuyarkən Azərbaycan dili ilə yanaşı fars və ərəb dillərini öyrənmiş, Şərq ədəbiyyatına dərindən yiyələnmişdir. Gənclik illərində isə gimnaziyada təhsil alaraq teatr səhnəsi ilə tanış olmuş, burada gələcək yaradıcılığının ilk qığılcımlarını görmüşdür.

1896‑cı ildən İrəvanda səhnəyə çıxan Yunis Nuri, ömrünün sonuna qədər İrəvan Azərbaycan Teatrında fəaliyyət göstərmişdir. O, Mirzə Fətəli Axundzadənin “Hacı Qara”, Üzeyir Hacıbəyovun “Arşın mal alan” kimi klassik əsərlərdə, eləcə də Molière’in “Zorən təbib”ində əvəzsiz performanslar sərgiləmişdir. Onun yaratdığı obrazlar yalnız tamaşaçıları deyil, həm də gənc aktyorları ilhamlandırmışdır.

Yunis Nuri səhnə ilə kifayətlənməmiş, kino sahəsində də uğurlu addımlar atmışdır. “Zəngəzur”, “Sevan balıqları”, “Anahid” və digər filmlərdəki rolları onun sənət diapazonunun genişliyini göstərir və milli kino tarixində də iz qoymuşdur.

1935-ci ildə Ermənistan SSR‑nin Əməkdar Artisti fəxri adına layiq görülməsi, onun sənətinə verilən yüksək qiymətin rəsmi tanınması idi.

Ömrünün son illərinə qədər səhnədən ayrılmayan Yunis Nuri 5 yanvar 1950-ci il tarixində İrəvanda vəfat etmişdir. Onun həyat və sənət fəaliyyəti Azərbaycan teatrının tarixinə dərin iz buraxmış, gələcək nəsillər üçün ilham mənbəyinə çevrilmişdir.

Yunis Nuri yalnız bir aktyor deyil, həm də İrəvanda milli teatrın qurucularından biri, səhnənin ölümsüz siması olaraq yadda qalır. Onun yaratdığı obrazlar və teatr irsi bu gün də Azərbaycan mədəniyyətinin qürur mənbəyidir.