İnsan dərisi: bədənin daimi yenilənən orqanı

Azadfikir.az xəbər verir ki, insan dərisi bədənin ən böyük orqanı olmaqla yanaşı, daimi olaraq özünü yeniləyən canlı sistem kimi çıxış edir. Yetkin insanda dərinin sahəsi təxminən 1.5–2 kvadrat metr olur və onun çəkisi bədənin təxminən 16%–18%-ni təşkil edir.

Dəri yalnız xarici örtük deyil; o, mühafizəçi, sensor və tənzimləyici funksiyalar yerinə yetirir. Epidermis, dermis və subkutan qat olmaqla üç əsas təbəqədən ibarət olan dəri bədəni mikroblardan, kimyəvi maddələrdən və mexaniki zədələnmələrdən qoruyur, bədən temperaturunu saxlayır, həmçinin toxunma, ağrı və temperatur kimi hissləri ötürür.

Dərinin ən maraqlı xüsusiyyətlərindən biri daimi yenilənməsidir. Epidermisin üst qatında yerləşən keratinositlər hüceyrə səviyyəsində daimi dövr edir. Onlar dərinin ən alt qatından (bazal qat) əmələ gəlir, yuxarı doğru hərəkət edir, ölü hüceyrələrə çevrilir və təxminən 28–30 gündə bir səthə çıxaraq dəridən xaric olunur. Bu prosesin nəticəsində dərinin səthi daima təravətli və sağlam qalır.

Dermis qatında yerləşən kollagen və elastin lifləri dərinin elastikliyini və möhkəmliyini təmin edir. Dəri yalnız hüceyrələrin dövriyyəsi ilə deyil, həm də qan dövranı və limfa vasitəsilə metabolik məhsulların çıxarılması və qidalanması prosesində iştirak edir. Subkutan qat isə istilik izolyasiyası, enerji ehtiyatı və yumşaq toxumaların qorunmasını təmin edir.

Dərinin yenilənmə prosesi təkcə biologiya maraqlı deyil, həm də sağlamlıq və kosmetika baxımından həyati əhəmiyyət daşıyır. Məsələn, dərinin dövri yenilənməsi cızıq və yüngül xəsarətlərin sağalmasını sürətləndirir, yaşlanma əlamətlərini gecikdirir və qoruyucu funksiyanı davam etdirir.

Qeyd etmək lazımdır ki, müxtəlif amillər – yaş, qidalanma, günəş şüaları, stress və dərmanlar – dəri hüceyrələrinin dövriyyəsinə təsir göstərə bilər. Sağlam həyat tərzi və düzgün dəri baxımı bu təbii yenilənmə prosesini sürətləndirə və effektivləşdirə bilər.

İnsan dərisi təkcə bədənin örtüyü deyil, həm də daimi yenilənən, həyati funksiyaları olan canlı orqan kimi dəyərləndirilir. Onun bu xüsusiyyəti insan orqanizminin mürəkkəb, amma harmonik quruluşunun ən maraqlı nümunələrindən biridir.