İnsan yaddaşı: Xatirələr hər xatırlamada dəyişir

Azadfikir.az xəbər verir ki, insan yaddaşı hər xatırlamada bir qədər dəyişir və xatirələr tam sabit qalmır. Bu, yaddaşın statik deyil, dinamik və yenilənən bir sistem olduğunu göstərir.

Yaddaşın bu xüsusiyyəti rekonstruktiv təbiət adlanır. Hər dəfə bir xatirəni xatırladığımız zaman beynimiz onu sadəcə oxumur, həm də yenidən qurur və mövcud biliklərimiz, emosiyalarımız və kontekstə uyğun olaraq dəyişdirir. Bu səbəbdən, eyni hadisəni bir neçə dəfə xatırlayanda detallarda fərqliliklər yarana bilər.

Beyində xatirələr hipokampus və neokorteks arasında işlənir. Hipokampus xatirələri kodlaşdırır və ilkin yaddaşa daxil edir, lakin uzunmüddətli yaddaş üçün neokorteksdə saxlanılır. Xatırlama zamanı bu əlaqələr yenidən aktivləşir və yeni məlumatlar və emosional vəziyyətlər xatirəyə təsir edə bilər.

Bu xüsusiyyət həm faydalıdır, həm də risklidir. Faydalıdır, çünki xatirələrimizi müasir vəziyyətə uyğunlaşdıraraq öyrənməyə və qərar verməyə kömək edir. Risklidir, çünki xatirələr zamanla dəyişərək səhv və ya yanıltıcı ola bilər. Bu səbəbdən hüquqi və psixoloji araşdırmalarda xatirələrin dəqiqliyi daim diqqət mərkəzindədir.

İnsan yaddaşı yalnız məlumat saxlama mexanizmi deyil, həm də adaptiv bir sistemdir. Hər xatırlama prosesi beynin məlumatları yenidən işləməsi ilə bağlıdır və xatirələrin təbiətinin elastik olduğunu göstərir.