İnsan genetik kodunda stressə qarşı gizli rezervlər

Həyatın qaçılmaz bir hissəsi olan stress yalnız psixoloji deyil, həm də bioloji səviyyədə təsir göstərir. 

Azadfikir.az xəbər verir ki, son tədqiqatlar göstərir ki, insan genetik kodunda stressə qarşı gizli və təbii müdafiə mexanizmləri mövcuddur.

İnsan bədəni stres vəziyyətində kortizol və adrenalin kimi hormonlar vasitəsilə reaksiya verir. Lakin bir sıra genetik faktorlar bu hormonların səviyyəsini tənzimləyərək orqanizmin uzun müddət qorunmasına kömək edir. Məsələn, FKBP5 geni stress hormonlarının reseptorlarla qarşılıqlı təsirini tənzimləyir və xroniki stresin psixoloji təsirlərini azalda bilər.

Bundan başqa, BDNF (Brain-Derived Neurotrophic Factor) geni beyin neyronlarının plastikasını dəstəkləyir, yəni stresə qarşı adaptasiya və öyrənmə qabiliyyətini artırır. Araşdırmalar göstərir ki, BDNF səviyyəsi yüksək olan insanlar stres vəziyyətlərində daha tez bərpa olurlar və psixoloji sağlamlıqlarını qoruyurlar. 

Yeni genetika və nevrobiologiya tədqiqatları həmçinin göstərir ki, müəyyən mitoxondrial variantlar hüceyrələrin enerji balansını qoruyaraq uzun müddətli stresə qarşı müqaviməti artırır. Bu mexanizmlər bədənin həm fiziki, həm də emosional dayanıqlılığını dəstəkləyir.

Psixoloqlar və genetiklər bildirir ki, bu “gizli rezervlər” həyat tərzi, qidalanma və mühit faktorları ilə aktivləşdirilə bilər. Məsələn, mütəmadi fiziki aktivlik, meditasiya, balanslı qidalanma və sosial dəstək bu genetik mexanizmlərin səmərəliliyini artırır. Beləliklə, stressə qarşı müqavimət yalnız doğulduğumuz genlərlə məhdudlaşmır, həm də yaşadığımız həyat tərzi ilə formalaşır.

Beləliklə, insanın genetik kodunda gizli stress rezervləri var və bunlar həm bioloji, həm psixoloji, həm də davranışsal səviyyədə həyatımıza təsir edir.