Bəzi qəhvə növləri təbiətdə kofein səviyyəsini genetik və ekoloji amillərdən asılı olaraq dəyişdirə bilir və bu xüsusiyyət bitkinin müdafiə strategiyası ilə birbaşa əlaqəlidir.
Azadfikir.az girişdə xəbər verir ki, botanika və bitki biokimyası sahəsində aparılan elmi araşdırmalar qəhvə bitkilərinin kofein istehsalını ətraf mühitə uyğun şəkildə tənzimlədiyini göstərir.
Qəhvə bitkisində kofein əsasən həşəratlara qarşı kimyəvi müdafiə vasitəsi kimi sintez olunur. Arabica (Coffea arabica) və Robusta (Coffea canephora) növləri arasında kofein miqdarı ciddi şəkildə fərqlənir. Arabica dənələrində kofein miqdarı orta hesabla 1–1,5 faiz olduğu halda, Robusta növündə bu göstərici 2–2,7 faizə qədər yüksəlir. Bu fərq Robusta bitkisinin daha çox zərərverici təzyiqinə məruz qalması ilə izah olunur.
Eyni qəhvə növü belə iqlim, torpaq tərkibi, yüksəklik və stress faktorlarından asılı olaraq fərqli miqdarda kofein sintez edə bilir. Məsələn, daha yüksək temperatur və həşərat aktivliyi olan bölgələrdə yetişən qəhvə bitkilərində kofein səviyyəsi artır, çünki bitki özünü qorumaq üçün daha çox alkaloid istehsal edir. Kölgədə yetişən və daha az stressə məruz qalan qəhvələrdə isə kofein miqdarı aşağı olur.
Bu dəyişkənlik yalnız ekoloji baxımdan deyil, insan istifadəsi üçün də əhəmiyyətlidir. Aşağı kofeinli təbii qəhvə növlərinin seleksiyası və becərilməsi son illərdə xüsusi maraq doğurur, çünki bu, kimyəvi emal olmadan daha yumşaq qəhvə istehsalına imkan yaradır. Qəhvədəki kofein sabit maddə deyil, canlı bitkinin mühitə verdiyi adaptiv cavabın nəticəsidir.
