Qara dəliklərin gücü: ulduzları udmaqla çəkisini artırması və sürətlə fırlanması

Azadfikir.az bildirir ki, bəzi qara dəliklər digər ulduzları udduqca öz çəkisini artırır və sürətlə fırlanır. Bu, kainatdakı ən güclü cazibə obyektlərinin davranışlarını izah edən astrofiziki fenomendir.

Qara dəliklər, kütləsi çox yüksək və işıq belə keçirə bilməyəcək qədər sıx maddədən ibarət obyektlərdir. Onlar yaxınlığındakı ulduzlar, qaz buludları və digər maddələri cazibə qüvvəsi ilə udaraq öz kütlələrini artırırlar. Maddə qara dəlik tərəfindən udulduqca, enerji və impuls saxlanaraq qara dəliyin fırlanma sürətinə təsir göstərir. Bu proses angulyar momentum qorunması qanunu ilə izah olunur: udulan maddə qara dəlikə daxil olduqda, fırlanma sürəti artır və bəzən saniyədə minlərlə kilometr sürətlə dönə bilir.

Qara dəliklərin böyüməsi yalnız kütlənin artması ilə ölçülmür, həm də onların enerji və fırlanma dinamikasına təsir edən akresiya diskləri ilə bağlıdır. Udulan ulduz və qaz buludları qara dəliyin ətrafında disk şəklində fırlanır, bu da maddənin qara dəliklə birləşməsini tədricən təmin edir. Bu proses zamanı X-şüaları və radio dalğaları əmələ gəlir, bu da teleskoplarla müşahidə edilə bilir.

Qara dəliklərin sürətlə fırlanması kainatın digər fenomenlərinə də təsir göstərir:

Kainatın maqnit sahələrinin yaradılması – sürətlə fırlanan qara dəliklər maqnit axınlarını gücləndirir.

Enerji çıxışı və relativistik cərəyanlar – bəzi qara dəliklər ulduzları udarkən yüksək sürətli plazma cərəyanları əmələ gətirir.

Ətraf ulduz sistemlərinə təsir – qara dəliklərin kütlə və fırlanma artımı yaxınlıqdakı ulduzların orbitlərini dəyişə bilər.

Bəzi qara dəliklərin udmaqla kütlə və fırlanma sürətini artırması, onların kainatdakı ən güclü enerji və cazibə mənbəyi olduğunu göstərir.