Bakterial internet – mikroorqanizmlərin kimyəvi siqnallarla ünsiyyəti

Azadfikir.az bildirir ki, bakteriyalar yalnız təsadüfi hüceyrələr kimi fəaliyyət göstərmir, əksinə, kimyəvi siqnallar vasitəsilə “söhbət” edərək kollektiv davranış nümayiş etdirir. Bu fenomen “quorum sensing” adlanır və mikrobiologiyanın ən maraqlı sahələrindən biridir.

Quorum sensing mexanizmi belə işləyir: bakteriyalar müəyyən kimyəvi molekullar (autoinduktorlar) buraxır. Əgər ətrafda kifayət qədər bakteriya varsa, bu molekulların səviyyəsi kritik həddə çatır və bütün bakteriya populyasiyası gen ifadəsini dəyişir. Nəticədə onlar birlikdə biofilm yaradır, toksin ifraz edir və ya digər kollektiv davranışları nümayiş etdirir.

Bu ünsiyyət sistemi həm patogen bakteriyaların infeksiyalar yaratmasında, həm də faydalı mikroorqanizmlərin ekosistemlərdə tarazlığı qorumasında rol oynayır. Məsələn, bağırsaq florasında bakteriyalar kimyəvi siqnallar vasitəsilə həzm prosesini tənzimləyir və immun sistemini xəbərdar edir.

Elm adamları bakterial interneti başa düşərək yeni antibiotik strategiyaları hazırlayır. Belə ki, quorum sensing-i bloklayan dərmanlar bakteriyaların kollektiv hücumunu önləyir, lakin onları məhv etmir. Bu yanaşma antibiotik müqavimətinin artmasının qarşısını almaqda ümidverici hesab olunur.

Bakteriyaların “kimyəvi interneti” göstərir ki, mikroskopik dünyada belə mürəkkəb sosial və kommunikasiya sistemləri mövcuddur. Bu, həyatın yalnız insan və heyvan səviyyəsində deyil, mikroorqanizmlər dünyasında da inanılmaz dərəcədə təşkil olunmuş olduğunu sübut edir.