Azadfikir.az-ın xəbər verdiyi kimi qədim insanlarda formalaşmış instinktiv qorxu mexanizmləri müasir insan beynində hələ də aktiv qalır və bu davamlılıq təkamül prosesinin yaratdığı bioloji seçimlərin nəticəsidir. Minlərlə il əvvəl təhlükələr əsasən yırtıcılar, düşmən qəbilələr, zəhərli canlılar və təbii fəlakətlər kimi ani və həyati risklər idi və insan beyninin emosional mərkəzləri — xüsusən amigdala — bu təhlükələri dərhal tanımaq və sürətli reaksiyanı təmin etmək üçün güclü şəkildə inkişaf etmişdi. Amigdalanın siqnalları prefrontal korteksi çox vaxt geridə qoyaraq bədəni qaçış, gizlənmə və ya hücum kimi avtomatik cavablara yönəldir və bu mexanizm həyatda qalma ehtimalını artırdığı üçün nəsillər boyunca qorunub.
Bu instinktiv qorxu sistemləri real təhlükənin azaldığı müasir dövrdə də aktiv olaraq qalır, çünki beyin təhlükə ehtimalını öncədən tanımağa proqramlanmışdır. Buna görə insan hələ də ilan, hörümçək, qaranlıq və ya qəfil səslər kimi əcdadlarımız üçün həyati əhəmiyyət daşıyan stimullara qarşı kəskin reaksiya göstərir. Bu reaksiya bəzən real həyati risklə əlaqəsiz olsa belə, beynin bioloji strukturunda minillərlə möhkəmlənmiş “sürətli siqnal” sistemidir. Amigdalanın yüksək həssaslığı ilə müqayisədə prefrontal korteksin daha gecikmiş analitik cavabı müasir insanda bəzən səbəbsiz gərginlik, fobiya və ya ani narahatlıq hissi kimi təzahür edir.
Qədim qorxu mexanizmlərinin qorunmasının bir səbəbi də yaddaş sistemlərinin emosional məlumatları daha güclü saxlamasıdır. Hipokamp amigdala ilə əlaqədə təhlükə ilə bağlı xatirələri daha dərindən kodlayır və beləliklə müəyyən stimullar nəsillər boyunca ötürülmüş davranış nümunələri ilə gücləndirilir. Bu mexanizm təkamül baxımından faydalı olduğuna görə bədən bu qorxu nümunələrini ləğv etmək əvəzinə onları enerji-effektiv formada saxlayır.
Müasir insanda təhlükəsiz mühitlərdə belə qorxu mexanizmlərinin qalmasının digər əsas səbəbi beyin plastisliyinin təbiətidir. Beyin yeni davranışlar öyrənə bilsə də, əsas sağ qalma mexanizmlərini çox nadir hallarda dəyişdirir, çünki bu mexanizmlər enerji ilə qənaət prinsipinə uyğun olaraq avtomatik işləyir. Nəticədə qədim dövrlərin bioloji irsi müasir həyatın təhlükəsizliyinə baxmayaraq dəyişmir və insan instinktiv şəkildə hələ də keçmişin təhdidlərinə cavab verən neyrobioloji bir sistemin daşıyıcısı olaraq qalır.
