Stress, insan orqanizmi üçün təbii adaptiv mexanizm olsa da, xroniki və uzunmüddətli təzyiq şəraitində ciddi sağlamlıq problemlərinə yol açır.
Azadfikir.az xəbər verir ki, stressin ürək-damar sisteminə təsiri yalnız simptomatik deyil, həm də molekulyar və hüceyrə səviyyəsində müşahidə olunur. Davamlı stress vəziyyətində hipotalamus-hipofiz-böyrəküstü vəzi (HPA) ekseninin aktivliyi artır, kortizol və katekolaminlərin səviyyəsi yüksəlir, bu da qan təzyiqi, ürək ritmi və damar tonusu üzərində birbaşa təsir göstərir.
Elmi tədqiqatlar göstərir ki, xroniki stress endotel hüceyrələrinin funksiyasını pozur, damar divarlarında sərtlik və iltihabi proseslərin aktivləşməsinə səbəb olur. Bu mexanizm aterosklerozun inkişafında kritik rol oynayır və tromboz riskini artırır. Eyni zamanda, stressin qan lipid profili üzərində təsiri müşahidə olunur: LDL xolesterolu yüksəlir, HDL xolesterolu azalır və nəticədə damarların elastikliyi azalır. Bu hallar uzunmüddətli ürək-damar xəstəlikləri, hipertoniya və infarkt riskinin artmasına gətirib çıxarır.
Psixoloji və fizioloji adaptasiya mexanizmləri isə stressin təsirini yüngülləşdirə bilər. Müntəzəm aerob və anaerob fiziki fəaliyyət, meditasiya və nəfəs məşqləri HPA ekseninin normallaşmasına, qan təzyiqinin tənzimlənməsinə və ürək ritminin stabilizasiyasına yardımçı olur. Sosial dəstək və psixoloji terapiya isə katekolamin səviyyəsinin azaldılmasına və iltihabi proseslərin zəifləməsinə təsir edir.
Stressin ürək-damar sistemi üzərində təsiri yalnız klinik simptomlarla məhdudlaşmır, həm də molekulyar və hüceyrə səviyyəsində patofizioloji dəyişikliklər yaradır. Xroniki stressin idarə olunması tibbi və elmi baxımdan ürək-damar xəstəliklərinin qarşısının alınması, həyat keyfiyyətinin yüksəldilməsi və uzunömürlülüyün təmin edilməsi üçün zəruri amildir.
