Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süqutuna aparan amillər elmi təhlil olunub

1918–1920-ci illərdə fəaliyyət göstərən Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin ilk nümunəsi kimi tarixi əhəmiyyətə malikdir. 

Azadfikir.az xəbər verir ki, Cümhuriyyətin süqutuna aparan proseslər həm daxili siyasi vəziyyət, həm də xarici təsirlər baxımından kompleks şəkildə araşdırılmalıdır.

Daxili amillər arasında siyasi parçalanma və müxtəlif ideoloji qruplar arasında davamlı qarşıdurma mühüm yer tutur. Parlament və hökumət strukturlarında qərarların gecikməsi, regional əyalətlərin və yerli idarələrin mərkəzi hakimiyyətə bağlılığının zəifliyi dövlətin effektiv idarə olunmasına mane olmuşdur. Eyni zamanda iqtisadi zəiflik, maliyyə mənbələrinin məhdudluğu və hərbi qüvvələrin tam formalaşmaması müdafiə imkanlarını ciddi şəkildə məhdudlaşdırırdı.

Xarici amillər də Cümhuriyyətin möhkəmlənməsinə mənfi təsir göstərmişdir. Böyük dövlətlərin maraqları və regional geosiyasi oyunlar, xüsusən bolşevik Rusiyasının siyasi və hərbi təzyiqləri ölkənin müstəqilliyini qorumaq potensialını məhdudlaşdırmışdır. 1920-ci ilin aprelinə qədər baş verən proseslər nəticəsində Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ordusu və diplomatik strukturları xarici müdaxilələr qarşısında dayanıqlı olmamışdır.

Tədqiqatlar göstərir ki, Cümhuriyyətin süqutu yalnız siyasi və hərbi amillərlə izah oluna bilməz; sosial və iqtisadi vəziyyət, eləcə də əhalinin müxtəlif təbəqələrinin milli dövlətçilik ideyasına münasibəti də bu prosesə təsir göstərmişdir. Bu baxımdan, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin təhlili həm tarixi, həm də siyasi elmlər üçün nümunəvi araşdırma obyektidir.

Azadfikir.az xəbər verir ki, Cümhuriyyətin qısa müddətə fəaliyyət göstərməsinə baxmayaraq, onun yaratdığı hüquqi və mədəni əsaslar müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin inkişafında həlledici rol oynayır.