XX əsrdə Qafqazda sərhədlərin formalaşması və siyasi nəticələri elmi təhlil olunub

XX əsr Qafqaz regionunun siyasi xəritəsinin yenidən formalaşdığı, etnik və inzibati sərhədlərin müzakirə olunduğu dövr kimi tarixə düşüb.

Azadfikir.az xəbər verir ki, bu proses həm imperiyalararası rəqabət, həm sovet inzibati siyasəti, həm də milli etnik tələblərin qarşılıqlı təsiri nəticəsində baş verib. Nəticədə müasir dövlət sərhədləri, münaqişələrin əsas səbəbləri və regional siyasi sabitlik məsələləri müəyyən olunmuşdur.

Birinci dünya müharibəsi və Rusiya imperiyasının dağılması dövründə regionda müstəqil milli dövlətlərin qurulması cəhdləri müşahidə olunub. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılması, Ermənistan və Gürcüstanın müstəqil respublikalarının formalaşması bu prosesin əsas nümunələridir. Lakin daxili siyasi zəiflik və xarici qüvvələrin təsiri nəticəsində sərhəd mübahisələri və ərazi iddiaları yaranmışdır.

Sovet hakimiyyətinin Qafqazda möhkəmlənməsi ilə 1920-ci illərdə inzibati sərhədlərin çəkilməsi baş vermişdir. Bu sərhədlər etnik və tarixi reallıqların tam nəzərə alınmaması səbəbindən uzunmüddətli siyasi nəticələr doğurmuşdur. Elmi tədqiqatlar göstərir ki, bu proses etnik qruplar arasında gərginlik və münaqişələrin yaranmasının əsas səbəblərindən biri olmuşdur. Sovet inzibati bölgüsü, mərkəzləşdirilmiş idarəetmə və iqtisadi resursların paylanması regionun sosial-iqtisadi inkişafına da təsir göstərmişdir.

XX əsrin sonları və XXİ əsrin əvvəllərində Qafqazda bu sərhədlərin mirası müstəqil dövlətlərin formalaşması və regional münaqişələrin davam etməsi ilə nəticələnmişdir. Araşdırmalar göstərir ki, sovet dövründə müəyyən edilmiş sərhədlər müasir Ermənistan-Azərbaycan, Azərbaycan-Gürcüstan və digər qonşu dövlətlər arasında siyasi və diplomatik problemlərin kökündə dayanır.

Azadfikir.az xəbər verir ki, XX əsrdə Qafqazda sərhədlərin formalaşması yalnız coğrafi xəritənin dəyişməsi kimi qiymətləndirilməməli, həm də sosial, iqtisadi və etnik münaqişələr baxımından uzunmüddətli təsir yaradan tarixi proses kimi öyrənilməlidir. Bu təhlil müasir regional siyasət və beynəlxalq münasibətlər sahəsində qərar qəbuletmə proseslərinə dəyərli elmi əsas təmin edir.