İnsan özünü haqlı bildikcə daha aqressiv olur

Psixologiya və davranış elmləri göstərir ki, insanlar öz mövqelərini haqlı hesab etdikdə, aqressiv davranış nümayiş etdirməyə daha çox meylli olurlar. Bu fenomenin əsas səbəbi beynin təhlükə və müdafiə mexanizmləri ilə bağlıdır. Şəxs özünü haqlı hesab etdikdə, qarşı tərəfin mövqeyi sadəcə fərqli deyil, həm də potensial təhlükə kimi qəbul olunur. Nəticədə aqressiya refleksi artır.

Azadfikir.az-ın məlumatına görə, nevroloji tədqiqatlar sübut edir ki, özünü haqlı hiss edən insanlar qarşıdurma zamanı amiqdala və frontal korteksdə daha aktiv sinir əlaqələrinə malik olurlar. Amiqdala qorxu və aqressiya reaksiyalarına cavabdehdir, frontal korteks isə davranışın planlaşdırılması və sosial normaların nəzərə alınması üçün vacibdir. Haqlı olduğuna əmin olan şəxs bu iki sahənin sinxron işləməsi nəticəsində öz mövqeyini qorumağa hazır olur, bu da bəzən aqressiv addımların atılmasına gətirib çıxarır.

Sosioloji müşahidələr göstərir ki, cəmiyyətdə qütbləşmə hallarında insanların aqressivliyi əksər hallarda bu haqlı olma hissindən qaynaqlanır. İnsanlar yalnız fərqli fikrə qarşı deyil, həm də “ədalətsiz davranıldığı” təəssüratına qarşı reaksiya göstərirlər. Bu, ictimai müzakirələrdə və sosial mediada tez-tez müşahidə olunan davranış modelidir.

Psixoloqlar bildirirlər ki, özünü haqlı hesab edən şəxslərin aqressiyası həm də “müdafiə mexanizmi” kimi çıxış edir. Belə ki, əslində onlar yalnız öz mövqelərini qorumaq istəyir, lakin bu müdafiə reaksiyası bəzən qarşı tərəfə yönəlmiş emosional yük kimi görünür. Şüuraltı səviyyədə, bu, həm də şəxsin öz zəif tərəflərini gizlətmək və özünə əminlik təəssüratı yaratmaq cəhdidir.

Bu davranış yalnız fərdi münasibətlərdə deyil, kollektiv və ictimai mühitdə də müşahidə olunur. Məsələn, ictimai müzakirələrdə, iş yerində və ya sosial mediada insanlar tez-tez yalnız haqlı olduqlarını təsdiqləyən arqumentlərə əsaslanaraq daha sərt mövqe tutur, kompromis və dinləmə qabiliyyətini isə zəiflədir.

Mövzu ilə bağlı araşdırmalar göstərir ki, özünü haqlı hiss edən insanın aqressiv reaksiyalarını azaltmaq üçün əsas yol öz mövqeyini analiz etmək, alternativ perspektivləri dəyərləndirmək və emosional tənzimləmə texnikalarını tətbiq etməkdir.