Çuğundur bioloji aktiv maddələrlə zəngin kök tərəvəz olmaqla yanaşı, düzgün istifadə edilmədikdə bəzi orqanizmlər üçün risklər də yarada bilər. Qida elmi çuğunduru həm funksional, həm də müəyyən şərtlərdə məhdudlaşdırılması tövsiyə olunan məhsul kimi dəyərləndirir.
Azadfikir.az xəbər verir ki, elmi araşdırmalar çuğundurun təsirinin insanın sağlamlıq vəziyyətindən, miqdarından və qəbul formasından birbaşa asılı olduğunu göstərir.
Çuğundur ilk növbədə ürək-damar sistemi üçün faydalı hesab olunur. Tərkibində olan təbii nitratlar orqanizmdə azot oksidinə çevrilərək damarların genişlənməsinə səbəb olur. Bu mexanizm qan dövranını yaxşılaşdırır, arterial təzyiqin aşağı düşməsinə kömək edir və toxumaların oksigenlə təminatını artırır. Elmi tədqiqatlar çuğundur istehlakının hipertoniya riski olan şəxslərdə müsbət fizioloji dəyişikliklər yaratdığını göstərir.
Qaraciyər və detoksifikasiya prosesləri baxımından çuğundur xeyirli təsirə malikdir. Betalain adlı piqmentlər qaraciyərdə zərərli maddələrin neytrallaşdırılmasında iştirak edən fermentlərin fəaliyyətini dəstəkləyir. Hüceyrə səviyyəsində aparılan araşdırmalar bu maddələrin iltihabi reaksiyaları azaltdığını və oksidləşdirici stressi zəiflətdiyini sübut edir. Bu xüsusiyyət çuğunduru antioksidant baxımından dəyərli qida edir.
Həzm sistemi üçün çuğundur lif mənbəyi kimi faydalıdır. Lif bağırsaq hərəkətlərini tənzimləyir, qəbizliyin qarşısını alır və faydalı mikrofloranın inkişafına şərait yaradır. Eyni zamanda çuğundur mədə turşuluğunun normallaşmasına kömək edə bilər. Lakin həssas həzm sistemi olan şəxslərdə həddindən artıq qəbul şişkinlik və diskomfort yarada bilər.
Qan dövranı və fiziki dözümlülük baxımından çuğundur idman fiziologiyasında xüsusi yer tutur. Elmi müşahidələr göstərir ki, çuğundur şirəsi əzələlərin oksigendən daha səmərəli istifadə etməsinə şərait yaradır. Bu təsir fiziki yüklənmə zamanı yorğunluğun gecikməsinə səbəb olur və enerji sərfinin optimallaşdırılmasına kömək edir.
Bununla yanaşı, çuğundur bəzi hallarda zərərli təsirlər də göstərə bilər. Tərkibində oksalatların yüksək olması böyrək daşı problemi olan şəxslər üçün risk yarada bilər. Elmi tədqiqatlar sübut edir ki, oksalatlar kalsiumla birləşərək böyrəklərdə daş əmələ gəlməsini sürətləndirə bilər. Bu səbəbdən böyrək xəstəliyi olan şəxslərə çuğundurdan ölçülü istifadə tövsiyə olunur.
Çuğundurun şəkər tərkibi də nəzərə alınmalıdır. Təbii şəkərlərlə zəngin olduğu üçün şəkərli diabeti olan şəxslərdə qanda qlükoza səviyyəsinin sürətlə yüksəlməsinə səbəb ola bilər. Qida elmi göstərir ki, bu halda çuğundur çiy deyil, az miqdarda və balanslı rasion daxilində qəbul edilməlidir.
Bəzi insanlarda çuğundur istehlakından sonra sidiyin və nəcisin qırmızı rəng alması müşahidə olunur. Elmi olaraq “beeturia” adlanan bu hal təhlükəli sayılmır və betalain piqmentlərinin tam parçalanmaması ilə əlaqədardır. Lakin dəmir defisiti olan şəxslərdə bu hal daha tez-tez müşahidə edilə bilər.
Çuğundur həm faydalı, həm də müəyyən şərtlərdə risk yarada bilən funksional qida məhsuludur. Elmi yanaşma göstərir ki, onun ürək-damar sistemi, həzm, qaraciyər və fiziki performans üçün müsbət təsirləri olsa da, böyrək xəstəliyi, şəkərli diabet və həssas həzm sistemi olan şəxslər üçün miqdar nəzarəti vacibdir. Balanslı və şüurlu istifadə çuğundurun faydasını maksimuma, potensial zərərini isə minimuma endirir.
