Çarli Çaplin – Kino tarixinin əfsanəsi

Azadfikir.az xəbər verir ki, Çarlz Spenser Çaplin, bütün dünyada Çarli Çaplin adı ilə tanınan, 20-ci əsrin ən məşhur kino aktyoru, rejissoru və ssenaristidir. O, 16 aprel 1889‑cu ildə London, İngiltərədə dünyaya gəlib. Atası Çarls Çaplin erkən yaşda vəfat edib, anası Hanah Hill isə zaman-zaman psixi sağlamlıq problemləri ilə üzləşib. Uşaq yaşlarında valideynlərini itirməsi və yoxsulluq Çaplinin həyatına erkən çətinliklər gətirsə də, gələcəkdə onun sənətində humor və dramatik duyğuların sintezini formalaşdırdı.

Uşaqlıq illərində Çaplin teatr səhnələrinə maraq göstərib və erkən yaşlardan aktyorluq təcrübəsi qazanıb. 1910-cu illərdə Britaniya teatr truppaları ilə tamaşalarda rol alıb. 1913-cü ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarına səfər edərək Mack Sennettin “Keystone Studios” şirkətində çalışıb və kino dünyasına qədəm qoyub. O, slapstik (fiziki komediya) janrında istedadını nümayiş etdirib.

1914-cü ildə çəkildiyi qısa filmlərdə Çaplin məşhurlaşmağa başlayıb, lakin onun ən böyük uğuru “Sirkli Vagabond” (The Tramp) obrazının yaradılması ilə gəldi. Tramp obrazı, köhnə paltolu, lakin mehriban və yaradıcı bir küçə artisti olaraq, həm gülməli, həm də dramatik tərəfləri ilə tamaşaçıları cəlb etdi və Çaplini bütün dünyada tanıtdı.

1920-ci illərdə Çaplin artıq yalnız aktyor kimi deyil, həm də yazıçı, rejissor və prodüser kimi fəaliyyət göstərirdi. Onun ən məşhur əsərləri arasında “The Kid” (1921), “The Gold Rush” (1925), “City Lights” (1931) və “Modern Times” (1936) filmləri xüsusi yer tutur. Bu filmlər yalnız komik elementləri ilə deyil, həm də sosial mesajları, insan həyatının çətinliklərini və insanpərvərliyi vurğulaması ilə diqqət çəkir.

1930-cu illərdə Çaplinın siyasi baxışları və sosial şüuru filmlərinə təsir etdi. “The Great Dictator” (1940) filmi ilə o, Adolf Hitleri və faşizmi tənqid etmiş, eyni zamanda insanlığa ümid və bərabərlik mesajı çatdırmışdır. Bu film Çaplinin həm aktyor, həm rejissor, həm də sosial düşüncə sahibi kimi dünya səhnəsində nüfuzunu artırdı.

Çaplin şəxsi həyatında altı dəfə evlənib və səkkiz övladı olub. Onun şəxsi həyatı tez-tez medianın diqqətində olub və bəzi skandallar karyerasına təsir göstərib. 1952-ci ildə ABŞ-da yaşadığı zaman siyasi səbəblərlə ölkədən çıxarılmaq məcburiyyətində qalıb. Bundan sonra əsasən Şveysariyada yaşayıb.

Çaplin 25 dekabr 1977-ci ildə Vevey, Şveysariyada vəfat edib. Ölümü bütün dünyada kədər yaratdı, lakin onun kino irsi və obrazları indiyə qədər yaşayır. Çaplin yalnız kino sənətinə deyil, həm də ümumbəşəri dəyərlərə – insanpərvərlik, yumor və azadlıq ideyalarına böyük töhfələr verib.

Həyatı dramatik və parlaq uğurlarla dolu olan Çaplin, yoxsulluqdan başlayaraq dünya kinematoqrafiyasının ikonası və mədəniyyət simvoluna çevrilib. Onun filmləri hələ də milyonlarla insan tərəfindən izlənilir və yeni nəsillərə ilham verir.