27-11-2025, 12:30

Welwitschia mirabilis — Yer üzündə ən qəribə və ən uzunömürlü bitkilərdən biri

Azadfikir.az-ın xəbər verdiyi kimi Welwitschia mirabilis Yer üzündə milyon illər boyu dəyişmədən qalmış ən qeyri-adi bitki hesab olunur və Namib səhrasının sərt iqlimində sağ qalma mexanizmləri ilə bioloji unikalığı birləşdirir. Bu bitki yalnız iki yarpaqla bütün həyatını keçirir və həmin yarpaqlar ömür boyu uzanaraq parçalanmış lentlər kimi səhranın səthinə yayılır. Yarpaqların bu davamlı böyüməsi suyun minimal olduğu ərazilərdə nəm toplanmasını artırır, çünki bitki əsasən səhər dumanının mikroskopik su hissəciklərini hopduraraq yaşamağını təmin edir. Mərkəzi oduncaqlı gövdə yüzilliklər boyu qalınlaşır və bu struktur ekstremal temperatur dəyişikliklərində bitkini qoruyan bioloji qalxan rolunu oynayır.

Welwitschia mirabilis-in fotosintez sistemi həm C3, həm də CAM mexanizmlərinin hibrid xüsusiyyətlərini göstərdiyi üçün bitkinin gecə və gündüz karbon qazından istifadəsi yüksək adaptivlik yaratmışdır. Bu mexanizm su itkisini minimuma endirir və bitkinin isti, quraq iqlimdə enerji istehsalını dayandırmadan davam etdirməsinə imkan verir. Erkək və dişi bitkilərin ayrılıqda olması tozlanmanı çətinləşdirsə də, külək və həşəratların iştirak etdiyi çox mərhələli tozlanma prosesi bitkinin genetik müxtəlifliyinin qorunmasına şərait yaradır. Toxumların cücərməsi yalnız nadir hallarda mümkün olur və buna görə Welwitschia mirabilis ekoloji baxımdan həssas növlərdən sayılır.

Bu bitkinin uzunömürlülüyü onun bioloji ritmlərinin son dərəcə yavaş olmasına bağlıdır. Yarpaqlar ildə cəmi bir neçə santimetr böyüdüyü halda, gövdə minillərlə sabit strukturunu qoruyur. Kök sistemi dərinliyə doğru getməsə də, geniş radiusda yayılaraq səhrada rast gəlinən minimal nəmi belə toplaya bilir. Bu xüsusiyyətlərin hər biri Welwitschia mirabilis-i yalnız botaniklərin deyil, həm də evolyusiya biologiyası və ekstremal ekosistemləri öyrənən tədqiqatçıların maraq dairəsinə çevirir.



Hadisələri telegramda anında izləyin!
Keçid et

Xəbər lenti