Açıq zorakılıqdan daha təhlükəlisi normal qəbul edilən haqsızlıqdır

Sosiologiya və sosial psixologiya sahəsində aparılan araşdırmalar göstərir ki, cəmiyyətlər üçün ən təhlükəli mərhələ açıq zorakılıq yox, haqsızlığın adi və dəyişməz hal kimi qəbul olunmasıdır. Açıq zorakılıq adətən müqavimət doğurur, diqqət çəkir və reaksiya yaradır. Lakin haqsızlıq gündəlik həyatın bir hissəsinə çevrildikdə, insanlar onu təhlükə kimi deyil, qaçılmaz reallıq kimi qəbul etməyə başlayır.

Azadfikir.az qeyd edir ki, elmi müşahidələrə görə, haqsızlıq normallaşdıqda beynin etiraz və ədalət hissinə cavabdeh olan mexanizmləri zəifləyir. İnsanlar əvvəlcə narazılıq hiss etsə də, zamanla bu hiss adaptasiya ilə əvəz olunur. Bu proses psixologiyada “öyrənilmiş çarəsizlik” kimi tanınır. Şəxs düşünür ki, etiraz etsə də nəticə dəyişməyəcək və passiv mövqe tutmağa başlayır.

Sosioloqlar bildirir ki, normal qəbul edilən haqsızlıq cəmiyyətin daxili müqavimət gücünü sındırır. İnsanlar qanunsuzluq, ədalətsiz qərarlar və sosial bərabərsizliyi görsə də, bunlara reaksiya verməməyi öyrənir. Nəticədə ictimai laqeydlik formalaşır və bu, açıq zorakılıqdan daha dağıdıcı təsir göstərir. Çünki zorakılıq qısa müddətli, haqsızlığın normallaşması isə uzunmüddətli sosial çürümə yaradır.

Tarixi və sosial təhlillər göstərir ki, bir çox böhranlı cəmiyyətlərdə problemlər məhz bu mərhələdən sonra dərinləşib. İnsanlar haqsızlığı qəbul etdikdə, hüquqi və mənəvi sərhədlər zəifləyir, ədalət anlayışı subyektivləşir. Bu isə yeni pozuntular üçün zəmin yaradır və sosial balansı pozur.

Psixoloji baxımdan da bu proses təhlükəlidir. Daim haqsızlıqla üzləşən, amma reaksiya verməyən insanlarda daxili gərginlik, etimadsızlıq və sosial uzaqlaşma yaranır. Bu vəziyyət həm fərdi rifaha, həm də cəmiyyətin ümumi sağlamlığına mənfi təsir göstərir.