Süni işıqlandırma müasir həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilsə də, onun insan orqanizminin təbii bioloji ritmlərinə təsiri elmi baxımdan ciddi narahatlıq doğurur. Xüsusilə axşam və gecə saatlarında süni işığa məruz qalmaq yuxu-oyanıqlıq dövrünü tənzimləyən mexanizmlərin pozulmasına səbəb ola bilər.
Azadfikir.az xəbər verir ki, aparılan elmi araşdırmalar süni işıqlandırmanın melatonin hormonunun ifrazını zəiflətməklə yuxu ritminə birbaşa təsir göstərdiyini ortaya qoyur.
Melatonin hormonu əsasən qaranlıq şəraitdə epifiz vəzi tərəfindən ifraz olunur və orqanizmə yuxu vaxtının gəldiyini bildirən əsas siqnallardan biridir. Süni işıq, xüsusilə mavi spektrli işıq mənbələri, bu hormonun ifrazını gecikdirir və ya azaldır. Nəticədə bədən gec saatlarda belə oyaq qalmağa meyilli olur, yuxuya getmə prosesi uzanır və yuxunun dərin mərhələləri qısalır.
Yuxu ritminin pozulması beyin fəaliyyətinə və ümumi sağlamlığa mənfi təsir göstərir. Elmi müşahidələr göstərir ki, melatonin ifrazının azalması yaddaşın möhkəmlənməsi, emosional tarazlıq və immun sisteminin fəaliyyəti ilə əlaqəli prosesləri zəiflədir. Bu vəziyyət uzunmüddətli perspektivdə zehni yorğunluq, diqqət azalması və stress səviyyəsinin artması ilə nəticələnə bilər.
Süni işıqlandırmanın təsiri yalnız gecə yuxusu ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda sirkadiyal ritmin ümumi strukturunu da dəyişdirir. Orqanizm gün və gecə fərqini düzgün ayırd edə bilmədikdə hormonal tarazlıq pozulur və metabolik proseslərdə uyğunsuzluqlar yaranır. Elmi yanaşma bu halın uzun müddət davam etməsinin ürək-damar və sinir sistemi üzərində də mənfi təsirlər yarada biləcəyini göstərir.
Süni işıqlandırmanın ölçüsüz və nəzarətsiz istifadəsi yuxu ritminin pozulmasına və melatonin ifrazının azalmasına səbəb olur. Elmi baxımdan, təbii işıq-qara balansının qorunması yuxu keyfiyyətinin və ümumi sağlamlığın saxlanılması üçün əsas şərtlərdən biri hesab edilir.
