İnsan beyni təsadüfi hadisələrlə barışmaqda çətinlik çəkən strukturda formalaşıb.
Azadfikir.az xəbər verir ki, insanlar baş verən hadisələri nə qədər izahsız görsələr də, onları mütləq şəkildə məna çərçivəsinə salmağa çalışırlar. Bu ehtiyac insan şüurunun xaosla mübarizə mexanizmi kimi dəyərləndirilir.
Beyin səbəb–nəticə əlaqələri qurmaq üçün proqramlaşdırılıb. Təsadüf kimi görünən hadisələr bu mexanizmi pozur və narahatlıq yaradır. Bu narahatlıqdan çıxış yolu isə hadisəyə simvolik, mənəvi və ya emosional izah verməkdir. İnsan başına gələnləri “işarə”, “təsadüf deyil” və ya “müəyyən səbəbi var” kimi qavradıqda psixoloji rahatlama yaşayır.
Psixologiyada bu fenomen “apofeniya” anlayışı ilə izah olunur. İnsanlar əlaqəsiz hadisələr arasında əlaqə görməyə meyllidir. Bu, bəzən yanlış nəticələrə gətirsə də, şüur üçün qoruyucu funksiya daşıyır. Çünki mənasızlıq hissi insan üçün təhlükə kimi qəbul edilir, məna isə daxili sabitlik yaradır.
Təsadüflərin mənalandırılması miflərin, inancların və fal sistemlərinin yaranmasına zəmin yaradıb. Qədim cəmiyyətlərdə gözlənilməz hadisələr tanrıların mesajı və ya kosmik işarə kimi qəbul olunub. Bu yanaşma insanın kainat qarşısında tək olmadığı hissini gücləndirib və kollektiv psixoloji tarazlığı qoruyub.
Təsadüf anlayışı insan şüurunda nadir hallarda saf formada qalır. İnsan beyni onu məna ilə doldurur, hekayəyə çevirir və daxili sakitlik əldə edir. Bu xüsusiyyət insan psixikasının həm yaradıcı, həm də qoruyucu tərəfini əks etdirən əsas mexanizmlərdən biri kimi qiymətləndirilə bilər.
